خواندن› دفتر ۵› بخش ۵۹ - داستان آن کنیزک کی با خر خاتون شهوت میراند و او را چون بز و خرس آموخته بود شهوت راندن آدمیانه و کدویی در قضیب خر میکرد تا از اندازه نگذرد خاتون بر آن وقوف یافت لکن دقیقهٔ کدو را ندید کنیزک را به بهانه به راه کرد جای دور و با خر جمع شد بیکدو و هلاک شد به فضیحت کنیزک بیگاه باز آمد و نوحه کرد که ای جانم و ای چشم روشنم کیر دیدی کدو ندیدی ذکر دیدی آن دگر ندیدی کل ناقص ملعون یعنی کل نظر و فهم ناقص ملعون و اگر نه ناقصان ظاهر جسم مرحوماند ملعون نهاند بر خوان لیس علی الاعمی حرج نفی حرج کرد و نفی لعنت و نفی عتاب و غضب› بیت ۱۳۶۸
M5:1368 — زشتها را خوب بنماید شَرَه / نیست چون شهوت بتر ز آفاتِ ره
M5:1368
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
حرص و شهوت، زشتیها را در نظر انسان زیبا جلوه میدهد و به همین دلیل، شهوت بدترین و خطرناکترین آفت در مسیر سلوک و خودشناسی است.
این بیت در دل داستان کنیزک و خاتون و خر قرار دارد و یک نتیجهگیری اخلاقی مهم را بیان میکند. مولانا توضیح میدهد که چگونه شهوتِ لگامگسیخته، مانند یک عینکِ تحریفکننده عمل میکند و قدرت تشخیص انسان را از بین میبرد. در ابیات قبل، او میگوید که شهوت میتواند «خر را مانند یوسف» زیبا نشان دهد. این بیت همان ایده را به یک اصل کلی تبدیل میکند: شهوت (شَرَه) زشتترین چیزها را زیبا و خواستنی جلوه میدهد.
«آفاتِ ره» اشاره به موانع و خطراتی دارد که سالک در مسیر معنوی و روحانی با آنها روبروست. از نظر مولانا، در میان تمام این خطرات - مانند غرور، حسد، خشم و... - هیچکدام به اندازهی شهوت ویرانگر نیست. چرا که شهوت نه تنها انسان را به انجام کارهای پست وامیدارد، بلکه با فریب دادنِ قوهی ادراک، خودِ آن کارها را نیز در نظرش موجه و دلپذیر میسازد. همانطور که خاتون در این داستان، عمل حیوانی و خطرناک خود را به خاطر غلبهی شهوت، لذتبخش و بیخطر میپندارد و در نهایت به شکلی فجیع هلاک میشود.
- شَرَه
- حرص، آزمندی، شهوت شدید و سیریناپذیر
- آفاتِ ره
- خطرات و موانع راه سلوک و طریقت معنوی
- بتر
- بدتر، بدترین
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.