خواندن› دفتر ۵› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۱۸
M5:18 — گر نتانی خورد طوفان سحاب / کی توان کردن بترکِ خوردِ آب
M5:18
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر نمی‌توان تمام حقیقت را درک کرد و به کمال معرفت رسید، نباید از تلاش برای فهمیدن بهره‌ای اندک از آن دست کشید.
این بیت، مَثَلی است برای قاعده‌ای که مولانا در بیت پیشین به عربی بیان کرده است: «آنچه را که نمی‌توان به تمامی به دست آورد، نباید به تمامی رها کرد.»
مولانا در ابتدای دفتر پنجم، در ستایش حسام‌الدین چلبی و حقیقت معنوی که او نمایندهٔ آن است، سخن می‌گوید. او اذعان می‌کند که عقل و زبان از بیان کامل این حقیقت عظیم ناتوان است (بیت ۱۵). اما این ناتوانی نباید به سکوت و انفعال کامل بینجامد. همان‌طور که انسان قادر به نوشیدن تمام باران یک ابر نیست اما برای رفع تشنگی خود از نوشیدن آب صرف‌نظر نمی‌کند، سالک نیز اگرچه نمی‌تواند به عمق بی‌نهایت معرفت الهی دست یابد، باید به قدر توان و ظرفیت خود در این راه بکوشد و از همان مقدار اندک بهره‌مند شود.
این بیت دعوتی است به واقع‌بینی و смирение در مسیر معنوی. به جای کمال‌گرایی فلج‌کننده، باید به تلاش «عاجزانه» (بیت ۱۶) اما پیوسته رضایت داد. هر قدمی، هر چند کوچک، ارزشمند است و انسان را از ظلمت جهل و غفلت دور می‌کند. در ابیات بعدی، مولانا این مفهوم را بسط می‌دهد و توضیح می‌دهد که کلام او، اگرچه نسبت به اصل حقیقت همچون «پوست» است، اما برای فهم‌های دیگران «مغز» و راهگشاست.
- نتانی
- نمی‌توانی
- سحاب
- ابر
- کی توان کردن
- چگونه می‌توان، نمی‌توان
- بترکِ
- برای ترک کردن، به منظور رها کردن
- خوردِ آب
- خوردن آب، نوشیدن آب
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.