خواندن› دفتر ۵› بخش ۱۱۴ - آمدن شیخ بعد از چندین سال از بیابان به شهر غزنین و زنبیل گردانیدن به اشارت غیبی و تفرقه کردن آنچ جمع آید بر فقرا هر که را جان عز لبیکست نامه بر نامه پیک بر پیکست چنانک روزن خانه باز باشد آفتاب و ماهتاب و باران و نامه و غیره منقطع نباشد› بیت ۲۷۲۸
M5:2728 — در نگنجد عشق در گفت و شنید / عشق دریاییست قعرش ناپدید
M5:2728
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
حقیقت عشق را نمی‌توان با حرف زدن و شنیدن بیان یا درک کرد؛ عشق مانند اقیانوسی بی‌کران و عمیق است که انتهایش نامعلوم است.
مولانا پس از مقایسه‌ی «بنده»ی مزدجو با «عاشق»ِ دوست‌جو، به این نکته می‌رسد که ماهیت عشق اساساً ورای کلام است. عشق یک تجربه‌ی وجودی است، نه یک مفهوم نظری که بتوان آن را در قالب گفت‌وگو و بحث‌های منطقی گنجاند. همان‌طور که نمی‌توان عظمت و عمق یک اقیانوس را با پیمانه اندازه گرفت، حقیقت عشق نیز در کلمات محدود بشری نمی‌گنجد.
استعاره‌ی «دریا» برای عشق یکی از تصاویر کلیدی در عرفان مولاناست. دریا نماد یک واقعیت بی‌نهایت، ناشناخته و دربرگیرنده است. صفت «قعرش ناپدید» (که عمقش پیدا نیست) بر این جنبه‌ی رازآلود و بی‌انتهای عشق تأکید می‌کند. انسان می‌تواند در این دریا شنا کند، غرق شود یا مروارید صید کند، اما هرگز نمی‌تواند آن را به طور کامل بشناسد یا توصیف کند. بنابراین، هر تلاشی برای تعریف عشق، مانند برداشتن قطره‌ای از یک اقیانوس بی‌کران است.
این بیت خواننده را از تلاش برای فهم عقلانی و کلامی عشق باز می‌دارد و او را به تجربه‌ی مستقیم آن دعوت می‌کند. درست پس از این بیت، مولانا می‌گوید که این سخن پایانی ندارد و به ادامه‌ی قصه بازمی‌گردد، گویی می‌خواهد بگوید که بهترین راه برای نزدیک شدن به این دریای ناپیدا، دنبال کردن داستان‌های عاشقان است، نه غرق شدن در بحث‌های نظری.
- در نگنجد
- جا نمی‌شود، نمی‌توان آن را محدود کرد
- گفت و شنید
- گفتگو، بحث، کلام
- قعر
- عمق، ژرفا، ته
- ناپدید
- پیدا نیست، نامعلوم، بی‌انتها
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.