خواندن› دفتر ۵› بخش ۱۳۰ - جواب گفتن مؤمن سُنّی، کافر جبری را و در اثبات اختیار بنده دلیل گفتن سنّت راهی باشد کوفتهٔ اقدام انبیا علیهم‌السلام بر یمین آن راه بیابان جبر کی خود را اختیار نبیند و امر و نهی را منکر شود و تاویل کند و از منکر شدن امر و نهی لازم آید انکار بهشت کی جزای مطیعان امرست و دوزخ جزای مخالفان امر و دیگر نگویم به چه انجامد کی العاقل تکفیه الاشاره و بر یسار آن راه بیابان قدرست کی قدرت خالق را مغلوب قدرت خلق داند و از آن آن فسادها زاید کی آن مغ جبری بر می‌شمرد› بیت ۲۹۹۲
M5:2992 — آن گرفتی آنِ ما انداختی / حقِ خدمت‌های ما نشناختی
M5:2992
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
فرشته خطاب به انسان می‌گوید: تو وسوسه‌های شیطان را انتخاب کردی و پندهای ما را نادیده گرفتی و این‌گونه حق دوستی و راهنمایی ما را به جا نیاوردی.
این بیت بخشی از گفتگوی فرشته با انسان در روز قیامت است. در این صحنه، پرده‌ها کنار رفته و انسان با دو گروهی که در زندگی دنیوی او را به دو مسیر متفاوت دعوت می‌کردند، روبرو می‌شود: فرشتگان و شیاطین.
فرشته به انسان یادآوری می‌کند که آن‌ها (فرشتگان) دوستان واقعی و خیرخواه او بوده‌اند و از زمان پدرش آدم، به او خدمت کرده‌اند. در مقابل، شیاطین دشمنان دیرینه‌ی او بوده‌اند. سپس با لحنی گله‌آمیز می‌گوید: «تو با وجود این تاریخچه‌ی روشن، دعوت آن گروه (شیاطین) را پذیرفتی و راهنمایی و خدمت ما را کنار گذاشتی و حق دوستی و خیرخواهی ما را ادا نکردی.»
این بیت در دل بحث بزرگتری درباره‌ی «اختیار» انسان قرار دارد. مولانا نشان می‌دهد که هم دعوت به خیر (از سوی فرشته) و هم وسوسه به شر (از سوی شیطان) تنها «عرضه» و «پیشنهاد» هستند. این انسان است که با اختیار خود یکی را برمی‌گزیند و مسئولیت این انتخاب با خود اوست. گله‌ی فرشته در واقع تأکیدی بر همین قدرت انتخاب و مسئولیت ناشی از آن است.
- آن
- در اینجا به معنای «آن پیشنهاد» یا «آن گروه» (اشاره به وسوسه‌های شیطان).
- آنِ ما
- آنچه از آنِ ماست، پیشنهاد و راهنمایی ما (فرشتگان).
- انداختی
- رها کردی، دور انداختی، نادیده گرفتی.
- حقِ خدمت
- ارزش و حرمت خدمت، پاداش و قدرشناسی در برابر خدمت.
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.