خواندن› دفتر ۵› بخش ۱۵۷ - تمثیل فکر هر روزینه کی اندر دل آید به مهمان نو کی از اول روز در خانه فرود آید و فضیلت مهماننوازی و ناز مهمان کشیدن و تحکم و بدخویی کند به خداوند خانه› بیت ۳۶۸۸
M5:3688 — که اعذنی خالقی من شره / لا تحرمنی انل من بره
M5:3688
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، دعایی است که به هنگام ورود یک فکر یا اندیشهی جدید به ذهن، باید آن را خواند و از خداوند خواست که ما را از جنبهی شرّ آن حفظ کند و از خیر و نیکیاش بهرهمند سازد.
مولانا در این بخش، هر فکر و اندیشهای را که به دل انسان وارد میشود، به «مهمان» تشبیه میکند. او توصیه میکند که با هر مهمانی، حتی اگر ظاهری ناخوشایند و «ترشرو» داشته باشد، باید با گشادهرویی و احترام برخورد کرد. همانطور که ایوبِ پیامبر با بیماری و بلا که «مهمان خدا» بود، با صبر و محبت رفتار کرد.
این بیت که به زبان عربی آمده، دعایی است که سالک باید در مواجهه با این مهمانانِ درون بر زبان آورد. این دعا دو بخش دارد: نخست، پناه بردن به خدا از شرّ و آسیب احتمالی آن فکر («اعذنی... من شره»). دوم، درخواست بهرهمندی از خیر و نیکیِ نهفته در آن («لا تحرمنی... من بره»).
این نگاه، رویکردی فعالانه و هوشیارانه به زندگی درونی را آموزش میدهد. به جای سرکوب یا نادیده گرفتن افکار (بهویژه افکار منفی و غمانگیز)، مولانا پیشنهاد میکند که با آنها روبرو شویم، اما با سپری از دعا و توکل. هر فکری، حتی اگر در ظاهر ناگوار باشد، میتواند حامل خیر و موهبتی باشد. وظیفهی ما استقبال از آن و سپردن نتیجه به خداوند است تا شرّ آن را بگرداند و خیرش را نصیب ما کند.
- اعذنی
- مرا پناه بده، در پناه خود گیر
- شره
- شرّ آن، بدی و آسیب آن
- لا تحرمنی
- مرا محروم نکن
- انل
- تا به دست آورم، تا نائل شوم، تا بهرهمند شوم
- بره
- نیکی آن، خیر و خوبی آن
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.