خواندن› دفتر ۶› بخش ۲۷ - قصهٔ احد احد گفتن بلال در حر حجاز از محبت مصطفی علیهالسلام در آن چاشتگاهها کی خواجهاش از تعصب جهودی به شاخ خارش میزد پیش آفتاب حجاز و از زخم خون از تن بلال برمیجوشید ازو احد احد میجست بیقصد او چنانک از دردمندان دیگر ناله جهد بیقصد زیرا از درد عشق ممتلی بود اهتمام دفع درد خار را مدخل نبود همچون سحرهٔ فرعون و جرجیس و غیر هم لایعد و لا یحصی› بیت ۹۲۰
M6:920 — اختران هم خانه خانه میدوند / مرکب هر سعد و نحسی میشوند
M6:920
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ستارگان نیز مانند دیگر اجزای هستی، پیوسته در حرکتاند و با جابجایی خود در برجهای فلکی، اسباب خوشاقبالی و بداقبالی در عالم پدید میآورند.
این بیت بخشی از توصیف مولانا از پویایی و بیقراری کل عالم هستی در برابر ارادهٔ الهی است. همانطور که پیش از این به حرکت گردون، عناصر، باد و دریا اشاره شد، در اینجا نوبت به ستارگان میرسد. مولانا با استفاده از زبان نجوم قدیم، به حرکت دائمی ستارگان در «خانهها» یا همان برجهای فلکی اشاره میکند.
نکتهٔ اصلی این است که این حرکت، بیهدف نیست. از دیدگاه قدما، جایگیری ستارگان در این خانهها، منشأ «سعد» (خوشبختی) و «نحس» (بدبختی) در زندگی زمینیان بود. ستارگان «مرکب» یا وسیلهای برای تحقق این تقدیرات میشوند. اما خودشان فاعل مختار نیستند، بلکه آنها نیز مانند خورشید و ماه (که در بیت قبل «دو گاو خراس» نامیده شدند) در حال اجرای یک فرمان بزرگترند. این تصویر، بیقراری و تسلیم محض کل کائنات را نشان میدهد تا در نهایت به انسان یادآوری کند که تو نیز به عنوان جزئی از این کل، باید در برابر حکم حق، بیقرار و تسلیم باشی.
- اختران
- ستارگان، کواکب
- خانه خانه
- اشاره به برجهای دوازدهگانه فلکی یا منازل قمر در نجوم قدیم
- مرکب
- وسیله، ابزار، آنچه بر آن سوار شوند؛ در اینجا به معنی عامل یا سبب
- سعد
- خوشبختی، خوشیمنی، نیکاختری
- نحس
- بدبختی، شومی، بداختری
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.