خواندن› دفتر ۶› بخش ۲۷ - قصهٔ احد احد گفتن بلال در حر حجاز از محبت مصطفی علیهالسلام در آن چاشتگاهها کی خواجهاش از تعصب جهودی به شاخ خارش میزد پیش آفتاب حجاز و از زخم خون از تن بلال برمیجوشید ازو احد احد میجست بیقصد او چنانک از دردمندان دیگر ناله جهد بیقصد زیرا از درد عشق ممتلی بود اهتمام دفع درد خار را مدخل نبود همچون سحرهٔ فرعون و جرجیس و غیر هم لایعد و لا یحصی› بیت ۹۲۱
M6:921 — اختران چرخ گر دورند هی / وین حواست کاهلاند و سستپی
M6:921
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مولانا ستارگانِ در حال حرکت در آسمان را با حواس درونی انسان مقایسه میکند و میگوید مشکل از دوری ستارگان نیست، بلکه از تنبلی و کندی حواس ما در درک حقایق است.
این بیت در میانهی توصیف مولانا از تسلیم و حرکت دائمی تمام اجزای هستی در برابر قدرت الهی قرار دارد. او پیش از این بیت، از گردش افلاک، جوشش عناصر، خروش باد و امواج دریا، و حرکت مداوم خورشید و ماه و ستارگان سخن گفته است. همه چیز، از بزرگترین اجرام آسمانی تا کوچکترین ذرات، در حال جنبش و اطاعت از یک نیروی برتر است.
در این بیت، مولانا یک مقایسهی هوشمندانه میان عالم کبیر (جهان بیرون) و عالم صغیر (جهان درون انسان) انجام میدهد. او میگوید: «نگاه کن! ستارگان آسمان با آنکه بسیار از ما دور هستند، پیوسته در حرکت و تکاپو هستند. اگر تو این حرکت و پویایی عالم را درک نمیکنی، ایراد از دوری آنها نیست؛ مشکل از حواس خود توست که تنبل (کاهل) و کند (سستپی) شدهاند و توانایی دیدن این حقیقت فراگیر را ندارند.»
بیت بعدی این ایده را روشنتر میکند و «ستارگان» را به حواس پنجگانه و هوش انسان تعبیر میکند که آنها نیز مانند ستارگان سعد و نحس، حالات متغیری از شادی و غم، وصال و فراق را تجربه میکنند. در واقع، پیام اصلی این است که کل هستی، چه در بیرون و چه در درون، صحنهی یک دگرگونی و بیقراری مداوم در برابر ارادهی خداوند است و انسان نباید خود را از این قاعده مستثنی بداند.
- اختران چرخ
- ستارگان آسمان، کواکب فلک
- هی
- حرف ندا و تنبیه، مانند «آهای» یا «هان» برای جلب توجه
- حواست
- جمع «حاسه»، حواس پنجگانهی تو
- کاهل
- تنبل، سست
- سستپی
- کندرو، کسی که آهسته راه میرود
Discussion — Ask about this beyt — answered from the Masnavi, every verse cited
Your conversation stays on this device unless you share it.
What readers asked0
No questions shared yet — yours could be the first.