M1:1209 — هم‌زبان و محرم خود یافتند / پیش او یک یک بجان بشتافتند

این بیت لحظه‌ی کلیدی گردهمایی پرندگان نزد سلیمان نبی را توصیف می‌کند. نکته‌ی اصلی، دلیل این گرد آمدن است: پرندگان در سلیمان نه یک پادشاه بیگانه، بلکه یک «هم‌زبان» و «محرم» یافتند. او کسی بود که زبان ویژه‌ی آنان، یعنی «منطق‌الطیر»، را می‌فهمید. این درک عمیق، فراتر از یک ترجمه‌ی ساده بود؛ این همان «همدلی» است که مولانا در ابیات بعدی آن را برتر از «هم‌زبانی» ظاهری می‌داند.

واکنش پرندگان، شتافتن «بجان» است؛ یعنی با تمام وجود، با اشتیاقی که از اعماق جانشان برمی‌خیزد، به سوی او پرواز می‌کنند. این صرفاً یک اطاعت از روی ترس یا وظیفه نیست، بلکه حرکتی عاشقانه به سوی کسی است که وجودشان را درک می‌کند و به رسمیت می‌شناسد. این بیت، مقدمه‌ای است برای بحث عمیق‌تر مولانا درباره‌ی اهمیت ارتباط حقیقی و معنوی. همان‌طور که پرندگان نزد سلیمان زبان گشودند و اسرار خود را فاش کردند، سالک نیز در حضور پیر یا مرشدی که محرم و هم‌زبان روحانی اوست، می‌تواند خود را بی‌پرده آشکار کند و به سوی کمال رهنمون شود. این ارتباط، شرط لازم برای رشد و تعالی است.