قرائت› دفتر ۱› بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون میخور که صاحبدل اگر زهری خورد آن انگبین باشد› بیت ۱۶۱۴
M1:1614 — او ز آتش ورد احمر آورد / از زیانها سود بر سر آورد
M1:1614
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
انسان کامل و صاحبدل، همچون ابراهیم، از دل سختیها و رنجها (آتش) به زیبایی و کمال (گل سرخ) دست مییابد و هر ضرری را به منفعت تبدیل میکند.
این بیت در ادامهی تمثیل حضرت ابراهیم است که به آتش نمرود افکنده شد اما آتش بر او گلستان گشت. مولانا اینجا این داستان قرآنی را به یک اصل کلی عرفانی پیوند میزند: انسان کامل یا «صاحبدل» کسی است که به چنان مرتبهای از رشد معنوی رسیده که ماهیت پدیدهها برای او دگرگون میشود.
همانطور که آتش برای ابراهیم به جای سوزاندن، «ورد احمر» (گل سرخ) به بار آورد، انسان کامل نیز از دل مصائب و زیانهای ظاهری، به سود و منفعت حقیقی معنوی دست مییابد. در حالی که یک فرد معمولی (ناقص) در سختیها در هم میشکند، فرد کامل آنها را به فرصتی برای رشد و تعالی تبدیل میکند. این توانایی ناشی از آن است که او با منبع هستی در ارتباط است و نگاهش به سود و زیان، دنیوی نیست.
- ورد احمر
- گل سرخ. در اینجا نماد زیبایی، کمال و نتیجهی معنوی است که از دل سختی بیرون میآید.
- بر سر آوردن
- به دست آوردن، حاصل کردن، به نتیجه رساندن.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.