قرائت› دفتر ۱› بخش ۸۷ → قبلی · بعدی ←
بخش ۸۷ - تفسیر قول فریدالدین عطار قدس الله روحه تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون می‌خور که صاحب‌دل اگر زهری خورد آن انگبین باشد
تفسیر قول فریدالدین عطار «تو صاحب نفسی ای غافل میان خاک خون می‌خور که صاحب‌دل اگر زهری خورد آن انگبین باشد»
- M1:1609 صاحب دل را ندارد آن زیانگر خورد او زهر قاتل را عیان آنکه صاحب‌دل است، از هیچ چیز زیان نمی‌بیند،حتی اگر آشکارا زهر کشنده‌ای را بنوشد.انسان کامل و به مقصد رسیده (صاحب‌دل) از اموری که برای دیگران مهلک است، آسیبی نمی‌بیند، زیرا به واسطه‌ی کمال معنوی خود، ماهیت زهرآگین آنها را دگرگون می‌کند.
- M1:1610 زانک صحت یافت و از پرهیز رستطالب مسکین میان تب درست زیرا او به سلامتی کامل رسیده و از پرهیز و رژیم رها شده،در حالی که سالک بیچاره هنوز در تب و تاب بیماری معنوی است.عارف کامل از محدودیت‌های دوران سلوک رها شده، زیرا به سلامت معنوی رسیده است؛ اما سالک مبتدی هنوز در تب بیماری (نفس) به سر می‌برد و باید پرهیز کند.
- M1:1611 گفت پیغامبر که ای مرد جریهان مکن با هیچ مطلوبی مری پیامبر فرمود: «ای انسان جسور و بی‌باک،هشدار! با هیچ انسان کاملی جدل و ستیزه مکن.»این بیت هشداری است از زبان پیامبر که انسان‌های معمولی و مبتدی نباید با اولیای الهی و انسان‌های کامل به جر و بحث و رقابت برخیزند و از کارهای خارق‌العادهٔ آنان تقلید کنند.
- M1:1612 در تو نمرودیست آتش در مرورفت خواهی اول ابراهیم شو در درون تو نمرودی هست، پس به سوی آتش مرو.اگر می‌خواهی بروی، نخست ابراهیم شو.این بیت هشدار می‌دهد که تا زمانی که به کمال معنوی نرسیده‌ای، از رویارویی با آزمون‌های سخت و خطرات روحانی پرهیز کن، زیرا این کار نیازمند تحول درونی و ایمانی ابراهیم‌گونه است.
- M1:1613 چون نه‌ای سباح و نه دریاییدر میفکن خویش از خودراییی وقتی نه شناگری و نه اهل دریا،از سر خودرأیی و تکبر، خود را به آب مینداز.اگر در راه معنویت تازه‌کار و بی‌تجربه‌ای و هنوز به کمال نرسیده‌ای، از روی غرور و своеسری، کارهای بزرگان و عارفان کامل را تقلید نکن.
- M1:1614 او ز آتش ورد احمر آورداز زیانها سود بر سر آورد او از دل آتش، گل سرخ بیرون می‌آوردو از هر زیانی، سودی به دست می‌آوردانسان کامل و صاحب‌دل، همچون ابراهیم، از دل سختی‌ها و رنج‌ها (آتش) به زیبایی و کمال (گل سرخ) دست می‌یابد و هر ضرری را به منفعت تبدیل می‌کند.
- M1:1615 کاملی گر خاک گیرد زر شودناقص ار زر برد خاکستر شود انسان کامل اگر خاکی به دست گیرد، آن را زر می‌سازدو انسان ناقص اگر زر بردارد، آن را خاکستر می‌کندکمال باطنی یک شخص، هرچه را که با آن در تماس باشد به چیزی ارزشمند و مبارک تبدیل می‌کند، در حالی که نقص درونی حتی گران‌بهاترین چیزها را به تباهی و نابودی می‌کشاند. ❋
- M1:1616 چون قبول حق بود آن مرد راستدست او در کارها دست خداست آن انسانِ راستین که پذیرفته‌ی درگاه حق است،دست او در انجام کارها، همان دست خداست.وقتی انسانی به راستی و درستی برسد و مورد قبول خداوند قرار گیرد، اعمال و کارهای او دیگر از خودش نیست، بلکه تجلی قدرت و اراده‌ی خداوند است.
- M1:1617 دست ناقص دست شیطانست و دیوزانک اندر دام تکلیفست و ریو دست انسان ناقص و ناتمام، دست شیطان و اهریمن استچرا که در دام ظاهرسازی و تکالیف خشک دینی گرفتار است.عملکرد انسان ناتمام و به کمال‌نرسیده، در واقع کار شیطان است، زیرا او هنوز در بند ظواهر دین، تکالیف اجباری و فریبکاری نفس خود اسیر است.
- M1:1618 جهل آید پیش او دانش شودجهل شد علمی که در منکر رود نادانی در حضور او به دانایی بدل می‌شود،و دانشی که به دست منکر بیفتد، عین نادانی است.در نزد انسان کامل و مرد حق، جهل و نادانی به دانش و معرفت تبدیل می‌شود، اما دانشی که در خدمت انکار حقیقت و در دست انسان نااهل قرار گیرد، خود به نوعی جهل تبدیل می‌گردد.
- M1:1619 هرچه گیرد علتی علت شودکفر گیرد کاملی ملت شود هر چه به دست انسان بیمار برسد، به بیماری تبدیل می‌شودولی اگر کفر به دست انسان کامل برسد، به دین و ایمان بدل می‌گردداین بیت تفاوت بنیادین میان انسان ناقص و انسان کامل را نشان می‌دهد: فرد ناقص و بیمار هر چیز خوبی را به بدی تبدیل می‌کند، در حالی که انسان کامل حتی از بدترین چیزها، بهترین نتیجه را می‌سازد.
- M1:1620 ای مری کرده پیاده با سوارسر نخواهی برد اکنون پای دار ای که با مردی سواره، پای در میدان رقابت گذاشته‌ای،تو که پیاده‌ای، در این نبرد جان به در نخواهی برد. پس پایت را از این راه پس بکش.این بیت به انسان ناقص و ناپخته هشدار می‌دهد که از رقابت و هم‌چشمی با انسان کامل و پخته دست بردارد، زیرا در این رویارویی نابود خواهد شد.