قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدن› بیت ۱۸۵۵
M1:1855 — تن قفسشکل است، تن شد خار جان / در فریب داخلان و خارجان
M1:1855
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
جسم انسان که مانند قفسی برای روح است، وقتی مورد توجه و ستایش دیگران قرار میگیرد، به مانع و آزاری برای رشد معنوی روح تبدیل میشود.
در این بخش، مولانا در حال تبیین خطرات شهرت و مورد ستایش قرار گرفتن توسط مردم است. او جسم را به قفسی تشبیه میکند که روح در آن محبوس است. اما این قفس، وقتی دیگران آن را میبینند و شروع به تحسین و تملق میکنند، تبدیل به «خار جان» میشود؛ یعنی نه تنها یک محدودیت، بلکه یک آزار و مانع جدی برای روح میگردد.
«داخلان و خارجان» به معنای همهی مردم است، چه نزدیکان و خودیها و چه غریبهها. فریب آنها همان تعریفها و ستایشهایی است که در بیتهای بعدی به تفصیل میآید. وقتی مردم جسم و ظواهر فرد را میستایند، او را در معرض غرور و خودبینی قرار میدهند. این توجه ظاهری، روح را از مسیر اصلی خود که تعالی و معرفت است، منحرف میکند و جسم را که ابزاری برای سفر روح بود، به زنجیری دردناک تبدیل میسازد. در واقع، ستایش دیگران، دیوارهای این قفس را ضخیمتر و میلههایش را تیزتر میکند.
- خار جان
- مایهٔ رنج و آزار روح، مانع راه کمال معنوی
- فریب
- در اینجا به معنای ستایشها و تملقهای فریبنده و گمراهکننده
- داخلان و خارجان
- همگان، آشنایان و بیگانگان، دوستان و دیگران
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.