قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۵ - مضرت تعظیم خلق و انگشتنمای شدن› بیت ۱۸۶۱
M1:1861 — لطف و سالوس جهان خوش لقمهایست / کمترش خور کان پُر آتش لقمهایست
M1:1861
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
تعریف و تمجید ریاکارانهٔ مردم، ظاهری دلپذیر اما باطنی ویرانگر دارد؛ پس باید از آن پرهیز کرد.
این بیت در ادامهٔ ابیات پیشین است که از خطرات شهرت و ستایش مردم سخن میگوید. مولانا توجه و لطف دیگران را که اغلب با ریاکاری و چاپلوسی (سالوس) همراه است، به لقمهای لذیذ و فریبنده تشبیه میکند. این «لقمه» همان تحسینها و تعارفهایی است که نفس انسان را ارضا میکند و به او حس خوشایندی میدهد.
اما این لذت، ظاهری و سطحی است. مولانا هشدار میدهد که در باطن این لقمهٔ خوشمزه، آتشی پنهان است. این آتش، همان غرور، خودبینی و غفلتی است که ستایش دیگران در جان انسان شعلهور میکند و او را از مسیر حقیقت و خودشناسی دور میسازد. توصیهٔ «کمترش خور» به معنای پرهیز و احتیاط شدید در برابر این ستایشهاست، زیرا تأثیر مخرب آن تدریجی و پنهان است و عاقبتش، سوختن در آتش تکبر و تباهی خواهد بود. ابیات بعدی نیز همین معنا را باز میکنند که دود این آتش در پایان کار آشکار خواهد شد.
- سالوس
- ریاکاری، چاپلوسی، فریبکاری
- خوش لقمهایست
- لقمهای لذیذ و خوشمزه است
- کمترش خور
- از آن کمتر بخور، کمتر مصرف کن
- کان
- مخفف «که آن»
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.