قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کان› بیت ۱۹۱۱
M1:1911 — بشنو این پند از حکیم غزنوی / تا بیابی در تن کهنه نوی
M1:1911
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این پند و اندرز سنایی غزنوی را به گوش جان بسپار تا بتوانی در همین کالبد خاکی و فرسودهات، به یک زندگی معنوی و حالتی نو دست یابی.
مولانا در این بیت، خواننده را به شنیدن پندی از «حکیم غزنوی»، یعنی سنایی، شاعر و عارف بزرگ پیش از خود، فرا میخواند. این پند، کلید تحول و نوزایی معنوی است. مولانا میگوید با عمل به این نصیحت، میتوان در همین «تن کهنه» و فرسوده که نماد نفس و وجود مادی و اسیر عادتهاست، به «نوی» یا طراوت و زندگی تازهای رسید. این «نوی» همان حیات روحانی و تجربهی بیواسطهی حقیقت است که جسم را نیز دگرگون میکند.
این بیت در ادامهی ابیات قبل است که در آن مولانا توصیه میکند اگر مانند یوسف (انسان کامل) نیستی، پس مانند یعقوب (سالک مشتاق و نیازمند) باش. اکنون، با ارجاع به سنایی، راه رسیدن به این تحول را نشان میدهد: باید گوش به پند عارفان سپرد. ابیات بعدی نیز همین موضوع را پی میگیرند و توضیح میدهند که این راه، راه «نیاز» و «خاک شدن» است، نه «ناز» و «سنگ بودن». پس این بیت، حلقهی واسطی است که از لزوم نیازمندی به راهکار عملی آن، یعنی پیروی از راهنمایی پیران طریقت، پل میزند.
- حکیم غزنوی
- لقب ابوالمجد مجدود بن آدم سنایی غزنوی، شاعر و عارف بزرگ قرن پنجم و ششم که مولانا او و عطار را دو استاد معنوی خود میدانست.
- تن کهنه
- جسم فرسوده، کالبد مادی؛ در اینجا کنایه از نفس و وجودی است که درگیر عادتها و تعلقات دنیوی شده است.
- نوی
- تازگی، طراوت، حالتی نو؛ در اینجا اشاره به حیات معنوی، تجدید حیات روحانی و تجربهای تازه از وجود دارد.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.