قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۶ - تفسیر ما شاء الله کان› بیت ۱۹۱۶
M1:1916 — تا دم عیسی ترا زنده کند / همچو خویشت خوب و فرخنده کند
M1:1916
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر در برابر حقیقت الهی خود را هیچ بدانی و از خودی بمیری، آنگاه نفس حیاتبخش الهی تو را زنده میکند و به صفات خود آراسته میسازد.
این بیت در ادامهی اندرز مولانا به سالک است که باید در برابر معشوق ازلی (که به یوسف تشبیه شده) دست از غرور و خودنمایی بردارد و همچون یعقوب، سراپا نیاز و زاری شود. مولانا در بیت قبل، از سالک میخواهد که با «فقر» و «نیاز»، خود را «مرده» سازد. این «مردن» به معنای مرگ ارادی و از بین بردنِ «من» دروغین و نفسانی است.
این بیت نتیجهی آن مرگ اختیاری را بیان میکند. همانطور که در باور مسیحیان، نفس عیسی (ع) مردگان را زنده میکرد، در عرفان نیز وقتی سالک از وجود خودی خالی میشود، «دم الهی» یا فیض حق در او میدمد و او را به حیاتی حقیقی و معنوی زنده میکند. این حیات تازه، صرفاً بازگشت به زندگی نیست، بلکه یک دگرگونی کامل است. سالک «همچو خویش» یعنی همانند خودِ آن دمِ الهی، «خوب» (دارای صفات نیکو) و «فرخنده» (مبارک و خجسته) میشود. به عبارت دیگر، با مردن از خود، به صفات الهی زنده میشود.
- دم عیسی
- نفس حیاتبخش حضرت عیسی (ع)؛ در اینجا کنایه از فیض و تجلی الهی که وجود مردهی سالک را زنده میکند.
- ترا
- تو را
- خویشت
- خودش، خود او (عیسی)
- فرخنده
- مبارک، خجسته، خوشیمن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.