M1:1987 — چون شکر گردی ز تاثیر وفا / پس شکر کی از شکر باشد جدا

مولانا در ابیات پیشین، میان دو حالت تمایز قائل می‌شود: یکی آنکه شیرینیِ تو ناشی از چیزی بیرونی (شکر) باشد که در این صورت، ممکن است آن منبع شیرینی از تو گرفته شود و تو دوباره تلخ شوی. این حالت، معرفت و حالی است که عاریه‌ای و ناپایدار است.

اما حالت دوم که در این بیت توصیف می‌شود، وضعیتی است که در آن، فرد در اثر «وفا» و پایداری در مسیر معنوی، دچار دگرگونی ماهوی می‌شود. او دیگر «شیرین‌شده با شکر» نیست، بلکه خود به «شکر» تبدیل شده است. این «وفا» به معنای ثبات قدم در عشق و بندگی است که جوهر وجودی سالک را تغییر می‌دهد. در این مقام، دیگر دوگانگی میان عاشق و معشوق یا سالک و حقیقت از میان برمی‌خیزد. پرسش «شکر کی از شکر باشد جدا؟» یک پرسش انکاری است؛ یعنی هرگز جدا نمی‌شود. این مرحله، همان مقام «اتحاد» یا «فنا» در عرفان است که در آن، جدایی و غیبت متصور نیست، زیرا وجود سالک عین وجود معشوق گشته است.