قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۱۹۹۹
M1:1999 — عشق و جان هر دو نهانند و ستیر / گر عروسش خواندهام عیبی مگیر
M1:1999
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
عشق و روح هر دو امری پنهان و نادیدنی هستند، بنابراین اگر من این حقیقت لطیف و پوشیده را به عروسی تشبیه کردهام، این تشبیه را عیب و ایراد به شمار نیاور.
مولانا در بیت پیش، حال معنوی پیامبر و یارانش در «شب تعریس» را به وصال با «عروس» تشبیه کرده است. او در این بیت از این تشبیه دفاع میکند و میگوید ممکن است در نگاه اول این مقایسه عجیب به نظر برسد، اما دلیل خوبی برای آن وجود دارد.
نکتهی اصلی این است که «جان» (روح) و «عشق» هر دو حقایقی نادیدنی و باطنی هستند. همانطور که عروس در حجله، پوشیده و دور از چشم نامحرمان است، این معانی بلند نیز در پردهی غیب قرار دارند. پس تشبیه یک امر پنهان و لطیف (جان) به موجودی دیگر که ویژگی اصلیاش در این موقعیت، مستوری و زیبایی پنهان است (عروس)، تشبیهی مناسب و دقیق است.
مولانا با این بیت، خواننده را دعوت میکند که به ظواهر الفاظ بسنده نکند و به وجه شبه و معنای عمیقتر استعارهها توجه کند. او پیشبینی میکند که ممکن است برخی این تشبیه را زمینی و نامناسب بدانند، اما توضیح میدهد که این مقایسه برای نزدیک کردن یک مفهوم انتزاعی و معنوی به ذهن مخاطب است و نباید آن را عیب شمرد.
- ستیر
- پوشیده، مستور، در پرده
- عیبی مگیر
- ایراد نگیر، خرده نگیر، اشکال نکن
- عروسش
- آن را عروس (ضمیر «ش» به «جان پاک» در بیت قبل بازمیگردد)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.