قرائت› دفتر ۱› بخش ۹۸ - در بیان این حدیث کی ان لربکم فی ایام دهرکم نفحات الا فتعر ضوا لها› بیت ۲۰۱۰
M1:2010 — آن به خاک اندر شد و کل خاک شد / وین نمک اندر شد و کل پاک شد
M1:2010
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
فردی که ماهیتش خاکی و مادی است، با پیوستن به دنیا کاملاً خاکی میشود؛ اما آنکه ماهیتش الهی و پاک است، با ورود به عالم معنا، سراسر پاکی و صفا میگردد.
این بیت تقابل میان دو نوع انسان را با استعارهای قدرتمند به تصویر میکشد: انسان دنیوی و انسان معنوی.
«آن به خاک اندر شد و کل خاک شد»: این مصراع به سرنوشت کسی اشاره دارد که ذاتاً اهل دنیا و اسیر جسم است. چنین فردی وقتی در محیط مادی (خاک) قرار میگیرد، کاملاً در آن حل شده و هویت خود را از دست میدهد؛ همانطور که یک کلوخ در تودهای از خاک گم میشود. او به جز ماده، چیزی نمیشود و از معنویت تهی میگردد. این «آن»، همان «دشمندارشان» در بیت قبلی است که وجودش «جسمِ صِرف» توصیف شده است.
«وین نمک اندر شد و کل پاک شد»: مصراع دوم حال «بزرگان» و پاکان را توصیف میکند. نمک در ادبیات عرفانی نماد پاکی، فسادناپذیری، و حقیقت معنوی است. وقتی وجودی پاک (که در ابیات قبل «جان مطلق» نامیده شده) به معدن حقیقت و معنویت (نمک) وارد میشود، نه تنها در آن گم نمیشود، بلکه با آن یکی شده و به پاکی مطلق میرسد. هر چه با نمک بیامیزد، از فساد و ناپاکی مصون میماند. مولانا در ابیات بعدی، این «نمک» را به وجود معنوی پیامبر اسلام (ص) تشبیه میکند که میراث او به اولیای الهی رسیده است.
- اندر شد
- داخل شد، وارد شد
- کُل
- همه، تماماً، سراسر
- وین
- و این
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.