قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۰۷ - بقیهٔ قصهٔ مطرب و پیغام رسانیدن امیرالمؤمنین عُمَر -رضی الله عنه- به او آنچه هاتف آواز داد› بیت ۲۲۰۱
M1:2201 — وای کز آواز این بیست و چهار / کاروان بگذشت و بیگه شد نهار
M1:2201
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مطرب پیر با حسرت میگوید که سرگرم شدن به موسیقی و نغمههای آن، تمام عمرش را تباه کرد و او را از قافلهی سالکان راه حق عقب انداخت.
این بیت بخشی از توبه و ندامت یک نوازندهی پیر است که در گورستان، ساز خود را شکسته و با خدا راز و نیاز میکند. او تمام عمر خود را صرف موسیقی کرده و اکنون آن را حجابی میبیند که او را از حقیقت باز داشته است.
در اینجا، «بیست و چهار» به بیست و چهار شعبه یا مقام اصلی موسیقی قدیم ایران اشاره دارد. نوازنده میگوید غرق شدن در این نغمهها و صداها، مانند سرگرمیای بود که باعث شد او از حرکت «کاروان» غافل شود. «کاروان» در ادبیات عرفانی، نماد کاروان عمر یا قافلهی سالکانی است که به سوی مقصد حقیقی (خدا) در حرکتند. او متوجه میشود که روز به پایان رسیده («بیگه شد نهار») و او از همراهانش جا مانده است. این بیت، اوج پشیمانی از عمری است که به جای سلوک معنوی، صرف لذتهای فانی و هنرهای دنیوی شده است.
- بیست و چهار
- اشاره به بیست و چهار شعبه یا مقام اصلی در موسیقی قدیم ایران.
- بیگه
- دیروقت، هنگام عصر، پایان روز.
- نهار
- روز (در مقابل شب).
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.