M1:2716 — ای خداوند این خم و کوزهٔ مرا / در پذیر از فضلِ الله اشتری

این بیت در دل داستان مرد عربی بیان می‌شود که از بیابان، کوزه‌ای آب باران برای خلیفه در بغداد هدیه می‌آورد، بی‌خبر از آنکه رود عظیم دجله در آن شهر جاری است. مولانا بلافاصله این داستان را به یک تمثیل عرفانی تبدیل می‌کند: کوزه، نماد تن خاکی و محدود انسان است و آب درون آن، نماد اعمال و عبادات ماست که از طریق حواس پنج‌گانه (لوله‌های کوزه) به دست می‌آید. این اعمال در مقایسه با عظمت و بی‌کرانگی خداوند (اقیانوس)، مانند همان آب ناچیز در برابر رود دجله است.

فراز «الله اشتری» برگرفته از آیهٔ ۱۱۱ سوره توبه است: «إِنَّ اللَّهَ اشْتَرَىٰ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ أَنفُسَهُمْ وَأَمْوَالَهُم بِأَنَّ لَهُمُ الْجَنَّةَ» (همانا خداوند جان و مال مؤمنان را در برابر بهشت از ایشان خریداری کرده است). مولانا با این اشاره، نیایش سالک را به تصویر می‌کشد که به خداوند عرضه می‌دارد: «خداوندا، من جز این تن خاکی و اعمال ناچیز چیزی ندارم. تو خود فرمودی که خریدار جان و مال مؤمنان هستی. پس از روی فضل و بخشندگی‌ات، این هدیهٔ ناقابل مرا بپذیر و مشتری آن باش.»

نکتهٔ کلیدی در این بیت، تأکید بر «فضل» الهی است. سالک می‌داند که عمل او در ذات خود ارزشی ندارد و لایق بارگاه الهی نیست، اما به کرم و لطف خداوند امید دارد که این هدیه را نه به بهای آن، بلکه به صداقت و نیاز آورنده‌اش بپذیرد. این بیت، اوج فروتنی و امیدواری در سلوک عرفانی است.

This couplet comes from the story of an Arab nomad in the desert who, at his wife's urging, decides to take a jar of rainwater as a gift to the Caliph in Baghdad. The wife, unaware of the Tigris River flowing through Baghdad, believes that fresh water would be a precious and unique gift for the Caliph, even more valuable than his vast treasures. In this particular couplet, the Arab is making a plea to God, asking Him to accept his humble offering. The phrase 'Allah اشتری' (Allah, the Buyer) is significant. It implies that God is the ultimate recipient and judge of all sincere actions and gifts. Even though the physical gift is for the Caliph, the intention and the sincerity behind it are directed towards God, who 'buys' or accepts such pure-hearted offerings, regardless of their material value. This highlights a core Sufi principle: the inner state and intention (niyyah) are paramount, transforming even the most ordinary act into a spiritual deed.