قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۰ - در نمد دوختن زن عرب سبوی آب باران را و مهر نهادن بر وی از غایت اعتقاد عرب› بیت ۲۷۴۵
M1:2745 — دم بدم هر سوی صاحبحاجتی / یافته زان در عطا و خلعتی
M1:2745
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت، صحنهی دربار خلیفه را توصیف میکند که در آن، نیازمندان از هر گوشه و کنار، بیوقفه و مستمراً به عطا و بخشش میرسند.
این بیت در بطن داستان مرد عربی است که به اصرار همسرش، مشک آب بارانی را به عنوان هدیهای گرانبها برای خلیفه به بغداد میآورد. وقتی مرد به دربار میرسد، با صحنهای شگفتانگیز روبرو میشود: درگاهی که نماد بارگاه الهی یا حضور یک انسان کامل است. این درگاه، مرکز بخشایشی بیکران است.
مولانا با عبارت «دم بدم هر سوی»، بر دو ویژگی این بخشش تأکید میکند: یکی پیوستگی آن (دم بدم) و دیگری فراگیری آن (هر سوی). یعنی این فیض، لحظهای قطع نمیشود و برای همه، از هر قشر و گروهی که باشند، آماده است. هر کس با «حاجتی» به این درگاه روی میآورد، دست خالی باز نمیگردد و «عطا و خلعتی» دریافت میکند. این تصویر، سخاوت بیدریغ و بیمنت حقتعالی را به نمایش میگذارد که مانند خورشید و باران (چنانکه در بیت بعدی میآید) بر نیک و بد به یکسان میتابد و میبارد. درگاه خلیفه در این داستان، جلوهای زمینی از همان رحمت واسعهی الهی است.
- دم بدم
- لحظه به لحظه، پیوسته، بیوقفه
- صاحبحاجتی
- نیازمند، کسی که درخواستی دارد
- زان در
- از آن درگاه، از آن آستان
- عطا
- بخشش، هدیه، انعام
- خلعتی
- لباس افتخاری که پادشاهان به کسی هدیه میدادند؛ در اینجا به معنی هدیه و پاداش ارزشمند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.