قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۳ - پیش آمدن نقیبان و دربانان خلیفه از بهر اکرام اعرابی و پذیرفتن هدیهٔ او را› بیت ۲۸۰۸
M1:2808 — بیغرض نبود بگردش در جهان / غیر جسم و غیر جان عاشقان
M1:2808
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
در این عالم، تنها حرکتِ عاشقانِ خداست که از سرِ سودجویی و منفعتطلبی نیست؛ همهٔ جنبشهای دیگر برای رسیدن به هدفی مادی یا شخصی است.
این بیت نتیجهگیری مرد اعرابی از تجربهٔ شگفتانگیز خود در دربار خلیفه است. او با هدیهای ناچیز (یک کوزه آب) به درگاه خلیفه آمد تا شاید در ازای آن نانی به دست آورد. اما با چنان پاداش و اکرامی روبرو شد که او را از بند نیاز به آب و نان رهانید. او در بیت قبل، حال خود را به فرشتگان و افلاک تشبیه میکند که حرکتی از سر نیاز و غرض ندارند.
مولانا از زبان او یک اصل عرفانی مهم را بیان میکند: در عالم هستی، هر حرکتی، از گردش سیارات تا تلاش موجودات، برای رسیدن به یک «غرض» یا هدف است. این غرض میتواند بقا، کسب منفعت، یا رسیدن به کمالی خاص باشد. اما یک استثنا وجود دارد: حرکت عاشقان حقیقی. جسم و جان آنها نه برای خود، که در مدار معشوق ازلی (خدا) میگردد. عشق، غرضها و انگیزههای شخصی را میسوزاند و تنها جاذبهٔ معشوق است که به وجود عاشق جهت میدهد. بنابراین، اعمال و حرکات آنها خالصانه و بدون چشمداشت است، درست مانند گردش فلک که نه برای خود، بلکه از سر تسبیح و اطاعت محض میچرخد.
- بیغرض
- بدون هدف و مقصود شخصی، بدون نیت سودجویی
- بگردش
- در حال گردش، در حرکت
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.