قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۸۹۵
M1:2895 — از شکر گر شکل نانی میپزی / طعم قند آید نه نان، چون میمزی
M1:2895
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ذات و جوهر یک چیز بر ظاهر و صورت آن غلبه دارد؛ مهم نیست که چیزی چه شکلی دارد، طعم و خاصیت آن به مادهی اصلیاش برمیگردد.
این بیت یک تمثیل ساده و قدرتمند برای بیان ایدهی اصلی این بخش از مثنوی است: اصالت باطن بر صورت ظاهر. مولانا پیش از این بیت توضیح داده که سخن یک عاشق، حتی اگر در قالب فقه یا کفر بیان شود، باز هم بوی عشق و ایمان میدهد. ذات و سرشت گوینده، محتوای حقیقی کلام او را تعیین میکند، نه قالب و شکل ظاهری آن.
در این بیت، مولانا این مفهوم انتزاعی را با یک مثال ملموس روشن میکند. اگر مادهی اصلی شما «شکر» باشد، حتی اگر آن را به «شکل نان» درآورید، نتیجه نهایی در هنگام چشیدن، شیرینی شکر خواهد بود نه طعم نان. صورت (شکل نان) نمیتواند بر حقیقتِ ماده (شکر) غلبه کند. این مثال تأکیدی است بر اینکه باید از ظواهر عبور کرد و به باطن و حقیقت امور توجه نمود.
این اصل در عرفان بسیار کلیدی است. عارف همواره در پی کشف معنای نهفته در پس صورتهاست. همانطور که در ابیات بعدی نیز میآید، یک مؤمن اگر بت زرینی بیابد، فریب صورت بت را نمیخورد، بلکه آن را در آتش میاندازد تا طلای خالص را که «داد ربانی» است، از صورت عاریتی و گمراهکنندهی بت جدا کند. بنابراین، این بیت دعوتی است به معناگرایی و عبور از صورتپرستی.
- میمزی
- میچشی، مزه میکنی
- قند
- در اینجا به معنای شکر یا هر مادهی بسیار شیرین
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.