قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۹۰۰
M1:2900 — بهر کیکی تو گلیمی را مسوز / وز صداع هر مگس مگذار روز
M1:2900
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
برای خلاص شدن از یک مشکل کوچک و ناچیز، کل یک دارایی یا فرصت ارزشمند را از بین نبر؛ مسائل جزئی نباید اساس زندگی تو را مختل کنند.
این بیت یک ضربالمثل مشهور را به کار میگیرد تا درسی عمیقتر را روشن کند. مولانا در ابیات قبل، از «بت زرین» سخن میگوید: بتی که از طلا ساخته شده است. او توضیح میدهد که اصل و ذات این بت، طلای ناب و هدیهای الهی است، اما شکل ظاهریاش (صورتِ بت) امری عاریتی و گمراهکننده است. عاقل کسی است که به خاطر ظاهر ناپسند بت، اصل طلا را دور نمیاندازد، بلکه صورت را در آتش ذوب میکند تا ذات ارزشمند آن باقی بماند.
این بیت، همان ایده را با مثالی روزمره بیان میکند: همانطور که سوزاندن یک گلیم کامل برای کشتن یک کَک، کاری ابلهانه است، و همانطور که تلف کردن تمام روز به خاطر مزاحمت یک مگس بیمعناست، ما نیز نباید به خاطر یک عیب یا نقص ظاهری (کَک یا مگس)، کل یک حقیقت یا یک وجود ارزشمند (گلیم یا روز) را نادیده بگیریم یا نابود کنیم.
در نگاه عرفانی، این بیت دعوتی است به فراتر رفتن از «صورت» و نگریستن به «معنا». اگر در فردی، در پدیدهای یا در خودمان با نقصی جزئی روبرو شدیم، نباید کل آن را طرد کنیم. باید بتوانیم جوهر ارزشمند را از پوستهٔ ناقص جدا کنیم و قدردان اصل باشیم.
- بهر
- برای، به خاطر
- کیک
- حشرهای ریز و گزنده (کَک)
- گلیم
- نوعی فرش یا زیرانداز بدون پُرز
- صداع
- سردرد، دردسر، مزاحمت
- مگذار روز
- روز را رها نکن، روز را از دست نده
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.