قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۸ - قبول کردن خلیفه هدیه را و عطا فرمودن با کمال بینیازی از آن هدیه و از آن سبو› بیت ۲۹۲۴
M1:2924 — از یکی رو ضد و یک رو متحد / از یکی رو هزل و از یک روی جد
M1:2924
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پدیدههای عالم هستی، از یک منظر با هم در تضاد و اختلاف به نظر میرسند، اما از منظری عمیقتر، همگی با هم متحد و یکپارچهاند. گاهی این جهان یک شوخی به نظر میآید و گاهی یک امر کاملاً جدی.
این بیت، اصل بنیادین «وحدت در عین کثرت» را در عرفان توضیح میدهد. مولانا جهان را به حروف الفبا تشبیه میکند (بیت ۲۹۲۳). حروف، مانند «الف» و «ب» و «جیم»، در ظاهر با هم متفاوت و حتی متضاد هستند و کلمات گوناگونی میسازند. اما از دیدگاهی دیگر، همگی از یک جوهر (مثلاً مرکّب) و یک منشأ واحد پدید آمدهاند و در خدمت یک هدف یعنی انتقال معنا هستند.
به همین ترتیب، پدیدههای جهان هستی—انسانها، حیوانات، خوب و بد، زشت و زیبا—در نگاه اول پراکنده، گوناگون و حتی در تضاد با یکدیگر به نظر میرسند. اما در نگاه عارفانه، همگی تجلیات یک حقیقت واحد هستند و در یک نظام هماهنگ، متحد و یکپارچهاند.
مصراع دوم این ایده را عمیقتر میکند. زندگی و رویدادهای آن گاهی چنان بیمعنا و پوچ به نظر میرسند که گویی یک «هزل» یا شوخی بیهدف است. اما از دیدگاه حقیقتبین، همین زندگی و تمام اجزای آن، امری کاملاً «جد» و سرشار از معنا و هدف است. این دوگانگی نگاه، به ظرفیت و دیدگاه نگرنده بستگی دارد.
- رو
- منظر، دیدگاه، جنبه، جهت
- متحد
- یکپارچه، یگانه، دارای وحدت
- هزل
- شوخی، مزاح، بیهودگی، غیر جدی
- جد
- جدی، امر واقعی و حقیقی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.