قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۳۹ - در صفت پیر و مطاوعت وی› بیت ۲۹۶۰
M1:2960 — هین مهل خر را و دست از وی مدار / زانک عشق اوست سوی سبزهزار
M1:2960
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
مراقب نفس خود باش و لحظهای از آن غفلت نکن، زیرا نفس به طور غریزی به دنبال لذتهای دنیوی و شهوانی است و تو را از مسیر معنوی منحرف میکند.
در این بخش از مثنوی، مولانا سالک راه حق را به مسافری تشبیه میکند که برای رسیدن به مقصد، باید از راهنمایی یک پیر یا مرشد بهره ببرد. در اینجا، «خر» نماد «نفس اماره» یا همان نفس سرکش و حیوانی انسان است که همواره به دنبال امیال و لذتهای مادی و زودگذر است.
«سبزهزار» نیز نماد همین جذابیتهای دنیوی است: ثروت، مقام، شهرت و شهوات. همانطور که یک خر با دیدن علف تازه، راه اصلی را فراموش کرده و به سمت علفزار میرود، نفس انسان نیز با کوچکترین غفلتی، او را از مسیر اصلی سلوک و کمال باز میدارد و به سوی تباهی میکشاند.
بنابراین، بیت تأکید میکند که کنترل نفس یک مبارزهی دائمی است. سالک باید همواره هوشیار باشد و با ارادهای محکم، افسار نفس خود را در دست داشته باشد و آن را به سمت مقصدی که عقل و پیر راهنما نشان میدهند، هدایت کند، نه به سویی که غرایز حیوانیاش تمایل دارند.
- هین
- آگاه باش، هان، بدان (حرف تنبیه)
- مهل
- رها نکن، وامگذار (فعل نهی از مصدر هلیدن)
- دست از وی مدار
- دست از او برندار، او را رها نکن
- زانک
- زیرا که، برای اینکه
- سبزهزار
- علفزار، مرتع، کنایه از لذتهای دنیوی و مادی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.