M1:2965 — با هوا و آرزو کم باش دوست / چون یضلک عن سبیل الله اوست

این بیت در ادامه‌ی تشبیه نفس اماره به «خر» سرکش بیان می‌شود. مولانا پس از توصیه به مخالفت با خواسته‌های نفس، به ریشه‌ی این مشکل می‌پردازد: «هوا و آرزو». منظور از «هوا»، امیال و هوس‌های نفسانی است که انسان را به سوی لذت‌های زودگذر دنیوی می‌کشاند.

مولانا هشدار می‌دهد که دوستی و صمیمیت با این امیال، بسیار خطرناک است. او برای تأکید بر این خطر، مستقیماً از زبان قرآن بهره می‌گیرد و می‌گوید دلیل این هشدار آن است که «اوست که تو را از راه خدا گمراه می‌کند» (یُضِلَّکَ عَنْ سَبِیلِ اللَّهِ). این عبارت، بخشی از آیه‌ی ۲۶ سوره‌ی «ص» است که در آن خداوند به داوود پیامبر هشدار می‌دهد که از هوای نفس پیروی نکند. با این تلمیح، مولانا به کلام خود اعتباری الهی می‌بخشد و نشان می‌دهد که مبارزه با نفس، یک فرمان بنیادین معنوی است.

در ساختار داستان، این بیت نتیجه‌گیری بخش قبل است. اگر خر (نفس) به سوی سبزه‌زار (دنیا) می‌رود، به خاطر همین «هوا و آرزو» است. بنابراین، راه حل نهایی، نه فقط مهار خر، بلکه قطع دوستی با نیرویی است که خر را به آن سو می‌کشاند. بیت بعدی نیز راه شکستن این امیال را نشان می‌دهد: پناه بردن به «سایه‌ی همراهان» یا همان پیر و راهنمای معنوی.