قرائت› دفتر ۱› بخش ۱۵ - قبول کردن نصاری مکر وزیر را› بیت ۳۷۳
M1:373 — موشکافانِ صحابه هم در آن / وعظِ ایشان خیره گشتندی بجان
M1:373
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
فریبکاری نفس و ریاکاری آن وزیر به قدری ماهرانه بود که حتی هوشمندترین و روحانیترین اصحاب پیامبر هم در برابر آن شگفتزده و سرگشته میشدند.
مولانا در این بیت، قدرت فریبندگی نفس اماره را به اوج میرساند. او برای نشان دادن عمق این حیلهگری، از یک معیار بسیار بالا استفاده میکند: «موشکافانِ صحابه». اینان زبدهترین، دقیقترین و روشنبینترین یاران پیامبر بودند که در شناخت حقایق معنوی و ظرایف نفسانی سرآمد بودند.
منظور این است که موعظههای آن وزیر ریاکار چنان ظاهری آراسته و معنوی داشت و چنان با حقیقت درآمیخته بود که اگر این اصحاب برجسته هم آنجا بودند، در تشخیص ریا و حقیقتِ آن سخنان دچار حیرت و سردرگمی میشدند. این بیت صرفاً یک توصیف از مهارت وزیر نیست، بلکه هشداری است دربارهٔ پیچیدگی و قدرت نفس فریبکار. نفس میتواند باطل را در لباس حق چنان بیاراید که حتی چشمهای بسیار تیزبین را نیز برای لحظهای خیره کند و به تردید اندازد. این حیرت، نه از سر پذیرش، بلکه از شدت مهارت در پنهانکاری و فریب است.
- موشکافان
- کسانی که بسیار دقیق و نکتهسنج هستند؛ ژرفنگران.
- صحابه
- یاران و همراهان پیامبر اسلام.
- خیره گشتندی
- حیرتزده میشدند، سرگشته و مبهوت میماندند.
- بجان
- با تمام وجود، از صمیم قلب، تا عمق جان.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.