قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۴۷۷
M1:477 — تا که عجزِ خود بینیم اندر آن / قدرت او را بدانیم آن زمان
M1:477
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت یکی از دیدگاههای متناقض مطرحشده در طومارهای وزیر را بیان میکند: هدف از اوامر و نواهی الهی این است که ما به عجز و ناتوانی خود پی ببریم و از این طریق، قدرت مطلق خداوند را درک کنیم.
این بیت در دل داستان وزیری بیان میشود که برای ایجاد تفرقه میان مسیحیان، نسخههایی متناقض از انجیل مینویسد. هر نسخه، راهی متفاوت و در تضاد با دیگری را به سوی حقیقت معرفی میکند. در یکی از این طومارها، دیدگاهی خاص در مورد فلسفهی احکام دینی (امر و نهی) مطرح میشود.
بر اساس این دیدگاه، هدف اصلی از فرمانهای الهی این نیست که انسانها صرفاً آنها را انجام دهند، بلکه این است که در تلاش برای اجرای کامل و بینقص آنها، به محدودیت و ناتوانی ذاتی خود آگاه شوند. وقتی انسان با تمام وجود میکوشد اما درمییابد که قادر به برآوردن حق بندگی آنگونه که شایستهی خداوند است نیست، در همان لحظهی درکِ «عجز» خویش، به عظمت و «قدرت» بینهایت پروردگار معرفت پیدا میکند. این معرفت از طریق تقابل و تضاد حاصل میشود: شناخت ناتوانی خود، آینهای برای دیدن توانایی مطلق او میگردد.
البته مولانا این دیدگاه را به عنوان یک حقیقت قطعی عرضه نمیکند، بلکه آن را به عنوان یکی از «مسلکها» و راههای ممکن در کنار دیدگاههای متضاد دیگر قرار میدهد تا پیچیدگی مسیر روحانی و خطرات برداشتهای یکجانبه از دین را نشان دهد.
- عجز
- ناتوانی، درماندگی
- اندر آن
- در آن (فرمانها و prohibitions)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.