قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۲ - تخلیط وزیر در احکام انجیل› بیت ۵۰۲
M1:502 — در یکی گفته که صد یک چون بود / این کی اندیشد مگر مجنون بود
M1:502
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت یکی از تعالیم متناقضی را نقل میکند که وزیر یهودی برای گمراه کردن مسیحیان جعل کرد: او در یک طومار، وحدت همه چیز را ستایش میکند و در طوماری دیگر، آن را نشانۀ دیوانگی میخواند.
این بیت بخشی از داستان وزیر یهودی است که با نفوذ در میان مسیحیان، قصد داشت دین آنها را از درون نابود کند. او دوازده طومار با احکام و آموزههای ظاهراً معنوی نوشت، اما عمداً در آنها تعالیم ضد و نقیض قرار داد تا پیروان را دچار سردرگمی و اختلاف کند.
در بیت قبل (۵۰۱)، وزیر در یکی از طومارها آموزۀ عرفانی «وحدت وجود» را مطرح کرده و نوشته بود: «همۀ عالم یکی است و هر کس کثرت میبیند، دوبین و احمق است.» اما بلافاصله در این بیت (۵۰۲)، در طوماری دیگر، دقیقاً عکس آن را میگوید: «چطور ممکن است صد چیز با هم یکی باشند؟ فقط یک دیوانه چنین فکری میکند!»
مولانا با کنار هم قرار دادن این دو دیدگاه متضاد، نشان میدهد که چگونه حقیقت، وقتی از منبع الهی و استادی حقیقی جدا شود، به ابزاری برای فریب و تفرقه تبدیل میشود. این تناقضها مانند زهر و شکری هستند که در کنار هم قرار گرفتهاند و تشخیص حقیقت را برای سالک بیتجربه دشوار میسازند. پیام اصلی این است که صرفِ داشتن یک سخنِ ظاهراً عمیق، به معنای حقانیت آن نیست؛ بلکه منبع و نیت گوینده نیز اهمیت دارد.
- مجنون
- دیوانه، شوریده
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.