قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۶ - دفع گفتن وزیر مریدان را› بیت ۵۷۷
M1:577 — حسْ خشکی دید، کز خشکی بزاد / عیسی جان پای بر دریا نهاد
M1:577
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
حواس پنجگانهی ما که مادی هستند، تنها جهان مادی را درک میکنند، در حالی که روح الهی و معنوی انسان (که به حضرت عیسی تشبیه شده) در عالم معنا و غیب سیر میکند.
در این بخش از مثنوی، مولانا در حال تبیین تفاوت میان دو نوع شناخت و دو نوع جهانبینی است: یکی شناخت حسی و مادی و دیگری شناخت روحانی و معنوی.
بیت اول میگوید حواس ما (بینایی، شنوایی و غیره) از «خشکی» زاده شدهاند، یعنی خاستگاه آنها عالم ماده و جسم خاکی ماست. به همین دلیل، این حواس تنها قادر به درک همین عالم مادی یا «خشکی» هستند. آنها در محدودهٔ خودشان محبوساند و نمیتوانند فراتر از آن را ببینند.
بیت دوم در مقابل، از «عیسیِ جان» سخن میگوید. حضرت عیسی در سنت عرفانی نماد روح الهی، حیاتبخشی و کسی است که بر قوانین ماده غلبه میکند (مانند راه رفتن بر روی آب). «عیسیِ جان» یعنی آن بُعد روحانی و الهی وجود ما. این روح، برخلاف حواس مادی، بر «دریا» پا میگذارد. «دریا» در اینجا نماد عالم معنا، غیب، وحدت و حقیقت الهی است؛ جهانی که برای حواس ظاهری غیرقابل درک و حتی غرقکننده است. روح الهی اما در این عالم بهراحتی سیر میکند.
بنابراین، مولانا به ما یادآوری میکند که برای درک حقایق معنوی، باید از اتکای صرف به حواس ظاهری و عقل جزئی فراتر رویم و به «عیسیِ جان» خود اجازه دهیم تا در دریای معنا شناور شود.
- حسْ
- حواس پنجگانه، ادراک ظاهری و مادی
- کز
- مخفف «که از»
- بزاد
- زاده شد، متولد شد
- عیسی جان
- روح الهی و معنوی انسان؛ آن جنبه از وجود که مانند حضرت عیسی بر ماده غلبه دارد.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.