قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیر› بیت ۶۳۰
M1:630 — آن زمان که میشوی بیمارْ تو / میکنی از جُرم استغفار تو
M1:630
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به تجربهی انسانی اشاره میکند که در زمان بیماری و سختی، فرد متوجه خطاهای خود شده و به توبه و استغفار روی میآورد.
مولانا در این بخش از مثنوی، در حال بحث دربارهی اختیار انسان در برابر تقدیر الهی (جبر) است. او برای اثبات وجود اختیار، به یک تجربهی ملموس و همگانی اشاره میکند: بیماری.
وقتی انسان سالم و قدرتمند است، ممکن است غافل باشد و گمان کند که مجبور است و اختیاری از خود ندارد. اما همین که بیمار و ضعیف میشود، حجاب غفلت کنار میرود. در آن حالتِ ناتوانی و درد، انسان به طور فطری متوجه اعمال و خطاهای گذشتهی خود میشود. زشتی گناهانش برایش آشکار میگردد و از درون احساس پشیمانی میکند. این پشیمانی و طلب بخشایش (استغفار)، بهترین گواه است که انسان در اعماق وجود خود میداند که مسئول اعمال خویش است.
بنابراین، بیماری در نگاه مولانا صرفاً یک رنج جسمی نیست، بلکه فرصتی برای «بیداری» و «هشیاری» است. درد، انسان را از خواب غفلت بیدار میکند و او را به سوی خودآگاهی و مسئولیتپذیری سوق میدهد. این تجربه نشان میدهد که باور به اختیار، امری فطری و درونی است، نه یک مفهوم صرفاً فلسفی.
- جُرم
- گناه، خطا
- استغفار
- طلب آمرزش و بخشش کردن از خداوند
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.