قرائت› دفتر ۱› بخش ۲۹ - اعتراض مریدان در خلوت وزیر› بیت ۶۳۷
M1:637 — بسته در زنجیرْ چون شادی کند / کی اسیر حبس، آزادی کند
M1:637
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید کسی که به جبر و تقدیر الهی آگاه است و خود را اسیر آن میبیند، نمیتواند از روی غفلت شادی کند یا ادعای اختیار و آزادی مطلق داشته باشد.
این بیت در میانهٔ بحثی دربارهٔ «جبر و اختیار» قرار دارد. مولانا پیش از این بیان کرده که درد و رنج، انسان را بیدار و آگاه میکند. او سپس این آگاهی را به مسئلهٔ جبر پیوند میزند: اگر کسی واقعاً به قدرت مطلق خداوند (جباریت او) آگاه باشد، باید خود را همچون اسیری در زنجیر تقدیر او ببیند.
این بیت با دو پرسش retorical (استفهام انکاری) این ایده را به تصویر میکشد. همانطور که یک زندانی در غل و زنجیر نمیتواند خوشحال و سرمست باشد و یک اسیر در زندان نمیتواند آزادانه عمل کند، انسانی هم که به اسارت خود در برابر ارادهٔ الهی واقف است، نمیتواند مغرورانه شادی کند یا ادعای استقلال و آزادی کامل داشته باشد. این «دیدن زنجیر» نشانهٔ بیداری معنوی است و لازمهٔ آن، حالتی از تسلیم و زاری در برابر خداوند است، نه سرخوشی و ادعای فاعلیت.
- چون
- در اینجا به معنی «چگونه»
- کی
- در اینجا به معنی «چه وقت»، «هرگز»
- اسیر حبس
- زندانی، کسی که در زندان اسیر است
- آزادی کند
- آزادانه عمل کند، رفتار آزادانه داشته باشد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.