M2:1331 — می‌زهاند کوه از آن آواز و قال / صد هزاران چشمهٔ آب زلال

Este verso es parte de una meditación sobre el poder transformador de un guía espiritual. Rumi usa la metáfora del eco en las montañas para describir cómo la palabra del maestro resuena en el «corazón» (del) del discípulo. El corazón, al principio, puede parecer tan duro e inerte como una roca.

Sin embargo, la palabra del maestro no es un sonido ordinario. Es una «voz y verbo» (āvāz o qāl) que tiene el poder de vivificar. Así como la voz de Dios, según la tradición coránica, hizo que el Monte Sinaí se convirtiera en rubíes (M2:1333), la enseñanza del guía espiritual hace que el corazón-montaña del discípulo, aparentemente estéril, dé a luz «cien mil manantiales de agua cristalina». Esta agua simboliza la vida espiritual, la sabiduría, la pureza y el conocimiento que fluyen desde lo más profundo del ser una vez que ha sido tocado por la verdad.

El verso contrasta un corazón receptivo, que se vuelve fértil, con uno que permanece como una piedra inerte, incapaz de producir vida (M2:1335). La imagen es poderosa: la transformación espiritual no es una adición externa, sino un despertar de las fuentes internas que ya existen, pero que necesitan el eco de una voz auténtica para empezar a fluir.

در این بخش، مولانا پیش از شروع حکایت اصلی، در حال توصیف قدرت و نفوذ کلام عارفان و اولیای الهی است. او دل انسان‌ها را به کوه تشبیه می‌کند؛ کوهی که می‌تواند پژواک صداهای مختلف باشد.

بعضی دل‌ها همچون کوهی هستند که فقط صدا را تکرار می‌کنند (بیت قبل)، اما دلی که تحت تأثیر ندای حق و سخن یک راهنمای معنوی حقیقی قرار می‌گیرد، واکنشی بسیار عمیق‌تر و خلاقانه‌تر نشان می‌دهد. این دل دیگر فقط یک بازتاب‌دهنده‌ی منفعل نیست، بلکه زنده و بارور می‌شود. «آواز و قال» در اینجا کنایه از کلام الهی یا تعلیمات انسان کامل است که وقتی به «کوه دل» می‌رسد، آن را از درون می‌شکافد و متحول می‌کند.

نتیجه‌ی این تأثیر، جوشیدن «صد هزاران چشمه‌ی آب زلال» است. این چشمه‌ها نماد معرفت پاک، حکمت‌های ناب، عشق الهی و زندگی معنوی‌ای هستند که از دل سالک سرچشمه می‌گیرند. همانطور که کوه سرچشمه‌ی رودها و حیات مادی است، دلی که با ندای حق جان گرفته، منشأ خیر و برکت و معرفت برای خود و دیگران می‌شود. این بیت بر قدرت دگرگون‌کننده‌ی کلام معنوی تأکید دارد که می‌تواند سخت‌ترین و خاموش‌ترین وجودها را به سرچشمه‌ی زاینده‌ی زندگی و آگاهی تبدیل کند.