قرائت› دفتر ۲› بخش ۲۶ - فرمودن والی آن مرد را کی این خاربن را کی نشاندهای بر سر راه بر کن› بیت ۱۳۷۱
M2:1371 — گرد پایهٔ حوض دل گرد ای پسر / هان ز پایهٔ حوض تن میکن حذر
M2:1371
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
Este verso te exhorta a centrar tu vida espiritual en el corazón, que está conectado a lo Divino, y a evitar quedar atrapado en las preocupaciones puramente físicas y materiales del cuerpo.
Rumi establece aquí un contraste fundamental entre dos «estanques» o centros de ser: el del corazón (del) y el del cuerpo (tan).
El «estanque del corazón» no es una fuente aislada. Como explican los versos anteriores, tiene un canal oculto que lo conecta con el «mar» infinito de la Realidad Divina. Por lo tanto, circular a su alrededor —es decir, orientar la atención, la devoción y la vida interior hacia él— es conectarse con una pureza y una vitalidad inagotables. Es el centro de la vida espiritual.
Por el contrario, el «estanque del cuerpo» es limitado y autosuficiente. Su base es de «barro» (gel), como se menciona en el verso anterior (M2:1370), lo que significa que sus preocupaciones son terrenales, finitas y, en última instancia, enturbian el espíritu. Rumi advierte con urgencia («¡Hān!») que no hay que quedarse atascado en este nivel, que se ocupa únicamente de las necesidades y deseos físicos, pues es una fuente de impureza espiritual que no puede limpiarse a sí misma.
El mandato es claro: busca la fuente de la verdadera pureza en el corazón, el punto de encuentro con lo infinito, y ten cuidado de no dejar que las exigencias del cuerpo se conviertan en el fundamento de tu existencia.
- حوض دل
- «El estanque del corazón». Metáfora sufí para el corazón como centro espiritual, un receptáculo de la gracia divina que tiene una conexión oculta con el «mar» de la Realidad última.
- هان
- Una interjección persa de advertencia o énfasis, que se traduce como «¡Atención!», «¡Cuidado!» o «¡Escucha!». Transmite un sentido de urgencia.
- حوض تن
- «El estanque del cuerpo». En contraste con el «estanque del corazón», representa la dimensión puramente física y material de la existencia, que es limitada y una fuente de impureza espiritual si no se purifica a través del corazón.
- حذر
- Precaución, cautela, el acto de guardarse o apartarse de algo peligroso. Aquí se usa en la frase «میکن حذر» (mikon ḥazar), una orden de «¡guárdate!» o «¡evita!».
این بیت به سالک توصیه میکند که تمام توجه خود را به دل و عالم معنا معطوف کند و از پرداختن صِرف به جسم و نیازهای مادی که دل را آلوده میسازد، دوری گزیند.
مولانا در این بخش از مثنوی، دل و تن را به دو حوض تشبیه میکند. حوض دل، به دریای بیکران حقیقت و معنا متصل است و آب آن پاک و پاککننده است. اما حوض تن، محدود و کوچک است و پایهها و اساس آن از گِل ساخته شده که به سادگی آب دل را نیز گلآلود و کدر میکند.
در بیت پیشین (۱۳۷۰) مولانا میگوید: «دل ز پایهٔ حوض تن گِلناک شد / تن ز آب حوض دلها پاک شد». یعنی آلودگی از تن به دل سرایت میکند، در حالی که پاکی از دل به تن میرسد. بنابراین، این بیت یک دستورالعمل روشن و مستقیم است: «ای پسر» (که خطاب به سالک و خواننده است)، تمام همت و توجه خود را صرف «حوض دل» کن. یعنی به دنبال معنویت، تزکیهٔ باطن و ارتباط با عالم معنا باش.
در مقابل، هشدار میدهد که از «پایهٔ حوض تن» پرهیز کن. «پایه» در اینجا به معنای بنیاد، اساس و مشغولیتهای اصلی است. یعنی از اینکه تمام زندگیات بر محور جسم، لذتهای مادی و نیازهای نفسانی بنا شود، بپرهیز. چرا که این توجه افراطی به تن، همان گِل و لایی است که سرچشمهٔ زلال دل را آلوده میسازد و انسان را از اتصال به دریای حقیقت باز میدارد.
- پایه
- بنیاد، اساس، شالوده
- گرد ... گردیدن
- به دور چیزی چرخیدن، کنایه از توجه کامل و مراقبت کردن
- هان
- آگاه باش، هشیار باش (حرف تنبیه)
- حذر کردن
- پرهیز کردن، دوری کردن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.