M2:1727 — گفت موسی های بس مُدبِر شدی / خود مسلمان ناشده کافر شدی

این بیت، نقطهٔ اوج واکنش خشمگینانهٔ موسی در برابر مناجات ساده و صمیمانهٔ چوپان است. از دیدگاه موسی، که نمایندهٔ شریعت و دین‌داری ظاهری است، سخنان چوپان کفر محض است. او خدا را موجودی نیازمند تصور کرده که باید لباسش را شست، کفشش را دوخت و برایش شیر آورد. این نگاه، در تضاد کامل با مفهوم «تنزیه» (منزه دانستن خداوند از هرگونه صفات مادی و انسانی) قرار دارد.

واکنش موسی تند و قاطع است. او چوپان را «مُدبِر» می‌خواند، یعنی کسی که بخت از او برگشته و رو به سوی تاریکی و شقاوت دارد. عبارت «خود مسلمان ناشده کافر شدی» یک طعنهٔ گزنده و توبیخی شدید است. معنای آن این است که تو حتی به سطح یک مسلمان معمولی هم نرسیده‌ای که اصول اولیهٔ توحید را بداند، اما با این حرف‌های جاهلانه، مستقیماً به ورطهٔ کفر سقوط کرده‌ای.

در ادامهٔ داستان، مولانا نشان می‌دهد که این قضاوت ظاهری موسی اشتباه است و خداوند به «دل» و «نیت» چوپان می‌نگرد، نه به «لفظ» و «صورت» عبادت او. این بیت، صحنه را برای درسی بزرگ‌تر آماده می‌کند: تفاوت میان دینداری عالمانه و خشک شریعت، و عشق‌ورزی بی‌واسطه و سوزان طریقت.