M2:1734 — دوستی بی‌خرد خود دشمنیست / حق تعالی زین چنین خدمت غنیست

این بیت بخشی از سخنان تند حضرت موسی به چوپان است. موسی که نماد عقل و شریعت ظاهری است، از شنیدن مناجات ساده و انسان‌وار چوپان با خدا خشمگین شده است. از دید موسی، چوپان با پیشنهادهای خود (مانند شانه کردن موی خدا یا شستن لباسش) نه تنها به خدا خدمت نمی‌کند، بلکه از روی جهل و نادانی به ساحت او توهین می‌کند.

مولانا از زبان موسی قاعده‌ای کلی را بیان می‌کند: «دوستی بی‌خرد خود دشمنیست». این عبارت که به صورت ضرب‌المثل درآمده، به ماجرای معروف «دوستی خاله خرسه» اشاره دارد که در آن خرس از روی محبت، سنگی بزرگ بر سر دوست خفته‌اش می‌زند تا مگس را از صورت او بپراند و نادانسته او را می‌کشد. موسی به چوپان می‌گوید که محبت تو به خدا از همین جنس است؛ نیتت خیر است، اما چون با معرفت و شناخت همراه نیست، نتیجه‌اش کفر و بی‌ادبی به حق تعالی است.

مصراع دوم تأکید می‌کند که خداوند «غنی» است؛ یعنی بی‌نیاز مطلق. او به عبادت و خدمت ما احتیاجی ندارد. این خدمت‌ها و عبادت‌ها برای رشد و کمال خود انسان است. بنابراین، اگر عبادتی از روی شناخت صحیح نباشد و به جای بالا بردن انسان، او را در توهمات و تصورات نادرست نگه دارد، ارزشی ندارد و خداوند از آن بی‌نیاز است. در واقع، موسی به چوپان هشدار می‌دهد که راهی که برای ابراز عشق انتخاب کرده‌ای، راهی خطرناک و گمراه‌کننده است.