M2:1798 — با نماز او بیالوده‌ست خون / ذکر تو آلودهٔ تشبیه و چون

در این بیت، خداوند به موسی (ع) یادآوری می‌کند که عبادت هیچ انسانی بی‌نقص نیست. مولانا مقایسه‌ای ظریف میان دو نوع «آلودگی» در عبادت ترسیم می‌کند.

از یک سو، عبادت زنی که دچار خونریزی غیرعادی (استحاضه) است، ظاهراً با نجاست خون آلوده شده، اما خداوند از روی رحمت و تخفیف (رخصت)، آن را می‌پذیرد. این نمایندهٔ عبادتی است که از نظر ظاهری و شرعی نقص دارد، مانند دعای ساده و انسان‌وار چوپان.

از سوی دیگر، عبادت فردی فرهیخته و عارفی چون موسی قرار دارد. خداوند می‌گوید ذکر و یاد تو نیز «آلوده» است، اما نه به خون، بلکه به «تشبیه و چون». یعنی آلوده به تلاش عقل برای فهمیدن خدا از طریق قیاس، منطق، و پرسش از چیستی و چگونگی او. این نوعی آلودگی ذهنی و لطیف‌تر است که در آن، عقل می‌کوشد تا ذات نامحدود الهی را در قالب‌های محدود بشری بگنجاند.

پیام اصلی این است که هیچ عبادتی، چه از سوی یک چوپان ساده‌دل و چه از سوی یک پیامبر بزرگ، از نقص و محدودیت انسانی خالی نیست. پذیرش همهٔ این عبادت‌ها تنها به لطف و رحمت خداوند بستگی دارد، نه به کمال و بی‌عیبی آن‌ها.