قرائت› دفتر ۲› بخش ۳۷ - وحی آمدن موسی را علیه السّلام در عذر آن شبان› بیت ۱۸۱۵
M2:1815 — ور نگوساری سرت سوی زمین / آفِلی، حَق لا یُحِبُّ الْآفِلین
M2:1815
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
اگر جهتگیری و تمایل روحت به سوی امور پست و مادی باشد، از نظر معنوی افول میکنی و از لطف خداوند که به تعالیجویان تعلق دارد، محروم میشوی.
این بیت در ادامهٔ تشبیه روح انسان به گیاه است. همانطور که گیاهی که رو به بالا و به سوی نور رشد میکند، سرسبز و پرثمر است (ابیات قبل)، روحی که به عالم بالا و معنویت تمایل دارد نیز در حال رشد و تعالی است.
مولانا در اینجا حالت عکس را بیان میکند: اگر روح انسان مانند گیاهی سرنگون، به سوی «زمین» - که نماد عالم ماده، نفسانیات و دلبستگیهای دنیوی است - متمایل شود، دچار «نگوساری» یا واژگونگی معنوی میگردد. چنین روحی در حال افول و غروب کردن است. مولانا برای تأکید بر این نکته، از آیهٔ قرآن (انعام، ۷۶) بهره میبرد که در آن حضرت ابراهیم با دیدن غروب ستارگان و ماه و خورشید، میگوید: «لا أُحِبُّ الْآفِلین» (من افولکنندگان را دوست ندارم) و از پرستش آنها روی برمیگرداند.
بنابراین، پیام این بیت این است که محبوبیت نزد خداوند و رشد معنوی، در گرو تعالیجویی و داشتن میلی رو به بالا است. دلبستگی به امور فانی و پست، انسان را از سرچشمهٔ حیات و عشق الهی دور میکند و او را به موجودی در حال زوال و خاموشی تبدیل میسازد.
- نگوساری
- واژگونی، سرنگونی، رو به پایین بودن
- آفِل
- افولکننده، غروبکننده، ناپدید شونده (از ریشهٔ عربی «أفول»)
- لا یُحِبُّ الْآفِلین
- عبارتی قرآنی به زبان عربی به معنای: «افولکنندگان را دوست ندارد»
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.