قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۳ - از خر افکندن ابلیس معاویه را و روپوش و بهانه کردن و جواب گفتن معاویه او را› بیت ۲۶۱۷
M2:2617 — عجلوا الطاعات قبل الفوت گفت / مصطفی چون در معنی میبسفت
M2:2617
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به حدیثی از پیامبر اسلام اشاره میکند که فرمود: «در انجام کارهای نیک و عبادات، پیش از آنکه فرصت از دست برود، عجله کنید.»
این بیت در میانهی گفتگوی معاویه با ابلیس قرار دارد. ابلیس، معاویه را برای نماز صبح بیدار کرده و معاویه به نیت او شک کرده است. ابلیس در توجیه کار خود، به سخن پیامبر استناد میکند تا نشان دهد که قصدش خیر بوده و فقط میخواسته معاویه را به انجام یک کار نیک (نماز) پیش از قضا شدن تشویق کند.
مولانا با عبارت «چون در معنی میبسفت»، سخنان پیامبر را به مرواریدهای گرانبهایی تشبیه میکند که با دقت و ظرافت به رشته کشیده میشوند. این تعبیر، هم بر ارزش والای کلام پیامبر تأکید دارد و هم نشان میدهد که سخنان او صرفاً یک دستور ساده نیست، بلکه حاصل دریای عمیق معرفت و حکمت است.
نکتهی اصلی داستان این است که حتی حقیقتی روشن و والا مانند این حدیث، وقتی از زبان ابلیس بیان میشود، میتواند پوششی برای یک نیت پلید باشد. معاویه با هوشیاری، فریب ظاهر زیبای این سخن را نمیخورد و به دنبال انگیزهی واقعی ابلیس میگردد.
- عَجِّلوا الطاعاتِ قَبلَ الفَوت
- عبارت عربی به معنای: در انجام عبادات و کارهای نیک پیش از، از دست رفتن فرصت، شتاب کنید.
- فوت
- از دست رفتن، سپری شدن، گذشتنِ فرصت
- مصطفی
- یکی از القاب پیامبر اسلام (ص) به معنی «برگزیده شده»
- دُر میسُفت
- مروارید به نخ میکشید؛ کنایه از سخنان ارزشمند و حکیمانه گفتن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.