قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۴ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۶۳۲
M2:2632 — از کی خوردم شیر غیر شیر او / کی مرا پرورد جز تدبیر او
M2:2632
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
ابلیس در اینجا با حسرت میگوید که تمام وجود و تربیت اولیهاش از خداوند بوده و جز لطف و توجه او، از هیچ منبع دیگری تغذیه و رشد نکرده است.
این بیت بخشی از پاسخ شگفتانگیز و دردآلود ابلیس به معاویه است. ابلیس برای اثبات عشق دیرین و ریشهدار خود به خداوند، به آغاز آفرینش بازمیگردد و رابطۀ خود با پروردگار را به رابطۀ نوزاد شیرخوار با مادرش تشبیه میکند. او با دو پرسش انکاری، تأکید میکند که تنها منبع تغذیه و پرورش او، لطف و تدبیر مستقیم الهی بوده است.
تصویر «شیر خوردن» یکی از قویترین استعارهها برای نشان دادن وابستگی مطلق و دریافت بیواسطۀ فیض است. همانطور که نوزاد تمام هویت جسمی و عاطفی خود را از شیر مادر میگیرد، ابلیس نیز مدعی است که جوهرۀ وجودش با عشق و رحمت خداوند سرشته شده است. او با این یادآوری، میخواهد بگوید که سرکشی کنونیاش یک انحراف ثانوی است و نمیتواند آن طبیعت اصلی و عشق نخستین را به کلی از میان ببرد. این بیت، عمق حسرت و نوستالژی او برای آن دوران وصل و نزدیکی را به نمایش میگذارد.
- تدبیر
- در اینجا به معنی پرورش، تربیت، و رسیدگی کردن
- پرورد
- پرورش داد، بزرگ کرد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.