قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۵ - باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را› بیت ۲۶۵۹
M2:2659 — طبعت ای آتش چو سوزانیدنیست / تا نسوزانی تو چیزی چاره نیست
M2:2659
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
معاویه به ابلیس میگوید که سرشت و ذات تو مانند آتش، ویرانگر و سوزاننده است و تو تا زمانی که کسی یا چیزی را نابود نکنی، آرام نمیگیری و نمیتوانی جز این باشی.
این بیت بخشی از گفتگوی معاویه با ابلیس است. معاویه پس از آنکه فریب ابلیس را تشخیص میدهد، ماهیت او را برایش آشکار میکند. او ابلیس را به «آتش» تشبیه میکند که ذات و طبیعتش سوزاندن است. همانطور که از آتش نمیتوان انتظار داشت که نسوزاند، از ابلیس هم نمیتوان انتظار داشت که جز به گمراهی و ویرانی بکوشد.
مولانا با این تمثیل، به یک مفهوم عمیقتر اشاره میکند: هر موجودی بر اساس «طبع» یا ذات خود عمل میکند. ذات ابلیس، که از آتش آفریده شده و به دلیل تکبر از درگاه الهی رانده شده، جز فساد و اغواگری نیست. بنابراین، هر عمل به ظاهر نیکی که از او سر بزند، مانند بیدار کردن معاویه برای نماز، در واقع دامی است که در راستای همان طبیعت ویرانگرش پهن شده است. معاویه با این سخن نشان میدهد که فریب ظاهر را نخورده و به اصل و ذات شیطانی ابلیس پی برده است.
- طبعت
- سرشت تو، ذات تو، طبیعت تو
- سوزانیدنیست
- سوزاننده است، کارش سوزاندن است
- چاره نیست
- راه دیگری نداری، گزیری نیست
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.