قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۵ - باز تقریر کردن معاویه با ابلیس مکر او را› بیت ۲۶۶۴
M2:2664 — در هوا چون بشنود بانگ صفیر / از هوا آید شود اینجا اسیر
M2:2664
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت میگوید که انسان (که مانند پرندهای در حال پرواز است) با شنیدن ندای فریبندهی شیطان، از روی هوا و هوس فرود میآید و در دام او گرفتار میشود.
این بیت بخشی از گفتگوی معاویه با ابلیس است و ادامهی تمثیل بیت قبل است. در آن تمثیل، معارف و سخنان فریبندهی ابلیس به «بانگ صفیر» یا سوت یک صیاد تشبیه شده است که برای به دام انداختن پرندگان استفاده میشود. مولانا در این بیت، این تصویر را کامل میکند.
پرنده نماد روح انسان است که در «هوا» یا عالم معنا و معنویت در پرواز است. وقتی این روح، ندای فریبندهی شیطان را میشنود، به آن علاقهمند میشود. مولانا در اینجا با کلمهی «هوا» بازی میکند (جناس): پرنده «در هوا» (در آسمان) پرواز میکند، اما «از هوا» (به خاطر هوا و هوس) به پایین میآید و «اسیر» میشود. این فرود آمدن، نماد سقوط انسان از جایگاه معنوی خود و گرفتار شدن در دامهای دنیوی و نفسانی است که شیطان برای او پهن کرده است. پیام اصلی این است که وسوسههای شیطانی، با تکیه بر امیال و هوسهای درونی انسان، او را از اوج به حضیض میکشانند و آزاد را برده میسازند.
- صفیر
- سوت، صدای سوتمانند
- هوا
- در این بیت دو معنی دارد: ۱. آسمان، فضا ۲. میل نفسانی، هوس
- اسیر
- گرفتار، دربند، زندانی
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.