قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۶ - باز جواب گفتن ابلیس معاویه را› بیت ۲۷۰۴
M2:2704 — شاخ تلخ ار با خوشی وصلت کند / آن خوشی اندر نهادش بر زند
M2:2704
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به اصل «پیوند زدن» در باغبانی اشاره دارد و میگوید که اگر یک نهاد بد و تلخ به اصلی خوب و شیرین متصل شود، آن خوبی میتواند ذات تلخ را تغییر دهد و شیرین کند.
این بیت در ادامهی تمثیل باغبان و درخت خشک و تلخ آمده است. ابلیس در گفتگو با معاویه، خود را به باغبانی تشبیه میکند که درختان بیثمر را قطع میکند. درخت خشک از باغبان میپرسد که گناهش چیست. باغبان پاسخ میدهد که جرمش، خشکی و بیثمریاش است که از ذات و ریشهی بد او سرچشمه میگیرد.
مولانا در این بیت، راه حلی برای این «ذات بد» ارائه میدهد: پیوند خوردن. همانطور که در باغبانی، شاخهای از یک درخت با میوهی نامرغوب را به تنهی درختی پرثمر و شیرین پیوند میزنند تا اصلاح شود، در عالم معنا نیز یک روح با استعدادِ بد یا «طینتِ تلخ» میتواند با اتصال به یک منبع معنویِ «شیرین» — مانند یک پیر و مرشد کامل، یک دوست الهی، یا خودِ حقیقت — تغییر ماهیت دهد. آن «خوشی» یا شیرینیِ اصل، در «نهاد» شاخهی تلخ نفوذ میکند و آن را دگرگون میسازد.
نکتهی کلیدی این است که ذات اولیه، سرنوشت محتوم نیست. امکان تحول و تبدیل از طریق «وصلت» و ارتباط با یک منبع حیاتبخش و نیکو همواره وجود دارد. این بیت امید به تغییر را حتی برای کسانی که از اصل و ریشهای نامناسب برخوردارند، زنده نگه میدارد.
- وصلت کند
- متصل شود، پیوند بخورد
- خوشی
- در اینجا به معنی شیرینی، خوبی، سرشت نیکو
- نهاد
- ذات، سرشت، طبیعت درونی
- بر زند
- اثر بگذارد، نفوذ کند، دگرگون سازد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.