قرائت› دفتر ۲› بخش ۶۹ - باز تقریر ابلیس تلبیس خود را› بیت ۲۷۲۱
M2:2721 — چون سخن در وی رود علت شود / تیغ غازی دزد را آلت شود
M2:2721
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
کلام حق و راهنمایی، در ذهن آدم بدگمان و کجاندیش نه تنها اثر مثبت ندارد، بلکه بهانهای برای گمراهی بیشتر او میشود و مورد سوءاستفاده قرار میگیرد.
این بیت در ادامهی سخنان ابلیس است که خود را از گناه انسانها تبرئه میکند. او توضیح میدهد که مشکل از خودِ انسانهای بدگمان و خیالاندیش است، نه از راهنمایی یا کلام حق.
مولانا میگوید همانطور که یک ابزار مفید و شریف مانند شمشیر یک «غازی» (جنگجوی راه حق) اگر به دست دزد بیفتد، وسیلهای برای دزدی و جنایت میشود، کلام حق و حقیقت نیز وقتی وارد ذهن بیمار و بدگمان میشود، به جای درمان و هدایت، به «علت» (بیماری) و دستاویزی برای توجیه انحرافات او تبدیل میگردد.
در واقع، مشکل از خودِ سخن نیست، بلکه از گیرندهی آن است. فردی که درونش پر از خیالهای باطل و سوءظن است، هر دلیلی را که برایش بیاوری، آن را مطابق با ذهنیت بیمار خود تفسیر میکند و خیالپردازیاش بدتر میشود. بنابراین، سخن گفتن با چنین فردی بیفایده و حتی مضر است و همانطور که بیت بعدی میگوید، بهترین پاسخ به او سکوت است.
- علت
- در اینجا به معنی بیماری، مرض، انحراف
- تیغ
- شمشیر
- غازی
- جنگجوی راه دین، مجاهد
- آلت
- ابزار، وسیله
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.