قرائت› دفتر ۲› بخش ۸۱ - متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرونشو و مخلص یافتن› بیت ۲۹۲۸
M2:2928 — همچنانک هر کسی در معرفت / میکند موصوف غیبی را صفت
M2:2928
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به این واقعیت اشاره دارد که هر گروه و مکتبی، از فیلسوف و متکلم تا عارف، تلاش میکند تا حقیقت غیبی و ذات نادیدنی خداوند را با زبان و منطق خود توصیف کند.
این بیت سرآغاز بحثی دربارهی کثرت راهها و عقاید در شناخت خداوند است. مولانا میگوید همانطور که افراد مختلف تلاش میکنند تا آن «موصوف غیبی» (ذات حق که قابل توصیف کامل نیست اما صفاتی به او نسبت داده میشود) را بشناسند و وصف کنند، مکاتب گوناگونی پدید میآید.
در ابیات بعدی، مولانا مثال میآورد: فیلسوف به روشی استدلالی او را شرح میدهد، متکلم و اهل بحث آن شرح را نقد میکند، و دیگری هر دو را به سخره میگیرد. هر یک از این گروهها با نشانههایی که ارائه میدهند، مدعی هستند که راه درست را یافتهاند و از سرمنزل حقیقت خبر میدهند.
نکتهی کلیدی که مولانا در ادامه مطرح میکند این است که هیچکدام از این توصیفها عین حقیقت مطلق نیستند، اما کاملاً هم باطل و گمراه نیستند. هر یک بهرهای از حقیقت دارند، همانطور که سکهی تقلبی تنها به اعتبار وجود سکهی واقعی ارزشمند به نظر میرسد. این کثرت دیدگاهها، خود نشانهای از وجود یک حقیقت واحد و نهایی است که همگان در جستجوی آن هستند.
- همچنانک
- همانطور که، چنانکه
- معرفت
- شناخت، آگاهی عمیق، بهویژه شناخت عرفانی خداوند
- موصوف غیبی
- آن ذاتی که توصیف میشود (موصوف) اما از دیدهها پنهان است (غیبی)؛ کنایه از ذات خداوند
- صفت کردن
- وصف کردن، توصیف کردن، ویژگی برشمردن
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.