قرائت› دفتر ۲› بخش ۸۱ - متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرونشو و مخلص یافتن› بیت ۲۹۳۰
M2:2930 — وآن دگر در هر دو طعنه میزند / وآن دگر از زرق جانی میکند
M2:2930
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت به دو گروه دیگر در میان مدعیان حقیقت اشاره میکند: یکی گروه شکاکان که همه را نقد و تخطئه میکنند، و دیگری گروه ریاکاران که با ظاهرسازی و فریب در پی اثبات حقانیت خود هستند.
این بیت در ادامهٔ توصیف آشفتگی و اختلاف نظر میان مکاتب فکری مختلف برای شناخت حقیقت غایی است. مولانا پس از اشاره به فیلسوف و متکلم جدلی، دو گروه دیگر را معرفی میکند:
-
گروه طعنهزنندگان: اینان کسانی هستند که موضعی شکاکانه یا برتربینانه دارند. آنها به جای ارائهٔ راه حلی برای شناخت حقیقت، هم فیلسوف و هم مخالف او را نقد و مسخره میکنند. این گروه نمایندهٔ کسانی است که از طریق تخریب دیگران، برای خود جایگاهی کسب میکنند، بدون آنکه خودشان مسیر روشنی ارائه دهند.
-
گروه ریاکاران (اهل زرق): این دسته با استفاده از «زرق» یعنی فریب، دورویی و ظاهرسازی، تلاش میکنند تا خود را بر حق جلوه دهند. عبارت «جانی میکند» به معنای تلاش سخت و جانفرساست. این گروه، حقیقت را در اختیار ندارند، اما با تقلید از اهل حقیقت و با تظاهر به معنویت، سخت میکوشند تا دیگران را بفریبند و جایگاه خود را تثبیت کنند.
مولانا با ترسیم این چهار گروه (فیلسوف، جدلی، طعنهزن و ریاکار)، صحنهای از بازار آشفتهٔ عقاید را به تصویر میکشد که در آن، هر کسی به روشی مدعی شناخت حقیقت است. این مقدمهای است برای بیان نکتهٔ اصلی در ابیات بعدی: همهٔ این راههای باطل و ناقص، به نوعی به وجود یک حقیقت اصیل گواهی میدهند، همانطور که وجود سکهٔ تقلبی، نشاندهندهٔ وجود سکهٔ واقعی است.
- زرق
- ریاکاری، فریب، دورویی، ظاهرسازی
- جانی میکند
- جان میکند، تلاش بسیار سخت و طاقتفرسا میکند
- طعنه میزند
- سرزنش میکند، مسخره میکند، ایراد میگیرد
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.