قرائت› دفتر ۲› بخش ۸۱ - متردد شدن در میان مذهبهای مخالف و بیرونشو و مخلص یافتن› بیت ۲۹۳۲
M2:2932 — این حقیقت دان نه حقاند این همه / نه به کلی گمرهانند این رمه
M2:2932
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این نکته را حقیقت بدان که گرچه هیچکدام از این مکتبهای فکری و مذهبی به طور کامل بر حق نیستند، اما نمیتوان گفت که همگی کاملاً گمراه و باطلاند.
مولانا در این بخش به پدیدهی کثرت و اختلاف مذاهب و مکاتب فکری میپردازد. فیلسوف، متکلم، عارف و دیگران هر یک به زبانی از حقیقتی نادیدنی سخن میگویند و گاه یکدیگر را تخطئه میکنند. این بیت، راه حلی میانه و عمیق برای این مسئله عرضه میکند.
نکتهی اصلی این است که نباید نگاهی سیاه و سفید داشت. مولانا هشدار میدهد که هیچیک از این راهها را نباید به عنوان «حق مطلق» پذیرفت، زیرا حقیقت کامل و بینقص نزد خداست و در قالب یک مکتب بشری نمیگنجد. از سوی دیگر، نباید همهی آنها را یکسره «باطل» و گمراهی محض دانست. هر یک از این مکاتب، پرتوی از حقیقت را در خود دارند و به همین دلیل است که میتوانند پیروانی را به خود جذب کنند.
در ابیات بعدی، مولانا این ایده را با تمثیلهای زیبایی شرح میدهد: پول تقلبی (قلب) فقط به اعتبار وجود پول واقعی (زر) است که رواج پیدا میکند. دروغ فروغ و رونق خود را از راستی میگیرد. اگر گندم مرغوبی در کار نباشد، هیچکس جوی گندمنما را نمیخرد. بنابراین، وجود این همه مکاتب و مدعیان، خود گواهی است بر وجود یک حقیقت اصیل که همگان در جستجوی آن هستند و این راههای گوناگون، بازتابهای ناقصی از آن حقیقت واحدند.
- حقیقت دان
- این را به عنوان یک حقیقت بدان، این نکتهی واقعی را درک کن
- حق
- درست، صحیح، حقیقت مطلق، خداوند
- به کلی
- کاملاً، به طور کامل، صد در صد
- رمه
- گله، گروه، جماعت (در اینجا به معنای گروههای مختلف فکری و مذهبی)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.