قرائت› دفتر ۲› بخش ۱۹ - مثل› بیت ۷۴۲
M2:742 — گفت او این را اگر سقفی بدی / پهلوی من مر تو را مسکن شدی
M2:742
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
دوستی به مردی غریب خانهای ویران را نشان میدهد و میگوید اگر این خانه سقف داشت، میتوانست برای تو سکونتگاهی در کنار من باشد.
این بیت بخشی از مَثَلی کوتاه است که در آن، مردی غریب و سرگردان به دنبال خانه میگردد و دوستی او را به خرابهای میبرد. دوستش با حسرتی خوشبینانه میگوید: «اگر این خرابه سقفی داشت، چه همسایهی خوبی برای من میشدی و اینجا خانهی تو میشد.»
نکتهی اصلی بیت در کلمهی «اگر» نهفته است. این پیشنهاد، یک امکان خیالی و غیرواقعی است. خانهای بدون سقف، خانه نیست و نمیتوان در آن زندگی کرد. مولانا از این داستان ساده استفاده میکند تا به یک مفهوم عمیقتر اشاره کند: بسیاری از وعدهها و دلخوشیهای دنیوی، مانند همین خانهی بیسقف هستند. ظاهری فریبنده دارند اما شرط اصلی برای واقعی بودن را ندارند. این بیت، مقدمهای است برای نقد «خوشِ تزویر» یا خوشیهای دروغین که انسانها به دنبال آن میروند، در حالی که نمیتوان در «اگر» و «شاید» زندگی کرد و به آرامش رسید.
- بدی
- میبود، میداشت (فعل بودن در حالت شرطی کهن)
- مر تو را
- برای تو، تو را ( «مر» در فارسی کلاسیک برای تأکید به کار میرفت)
- مسکن
- محل سکونت، خانه
- شدی
- میشد (فعل شدن در حالت شرطی کهن)
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.