قرائت› دفتر ۲› بخش ۱ - سر آغاز› بیت ۸۲
M2:82 — ناریان مر ناریان را جاذباند / نوریان مر نوریان را طالباند
M2:82
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
این بیت اصل «جذب همجنس» را بیان میکند: موجودات آتشین (اهل دوزخ و نفسانیت) به سوی یکدیگر کشیده میشوند و موجودات نورانی (اهل بهشت و معنویت) نیز طالب و جویای همنوعان خود هستند.
مولانا در اینجا یکی از قوانین بنیادین هستی را از دیدگاه عرفانی خود بیان میکند: قانون سنخیت یا «همجنس همجنس را میکشد». این قانون که در ابیات قبل با مثالهای مادی (گرمی و سردی) و اخلاقی (باطل و باقی) شرح داده شد، در این بیت به اوج معنوی خود میرسد.
«ناریان» یا اهالی آتش، صرفاً دوزخیان در آخرت نیستند؛ بلکه در همین دنیا، کسانی هستند که وجودشان تحت سلطهی آتشِ خشم، شهوت، حسد و دیگر صفات نفسانی است. این افراد به طور طبیعی به سوی کسانی کشیده میشوند که از جنس خودشان هستند و در کنار آنها احساس آرامش میکنند. محافل آنها از غیبت، کینه و امیال دنیوی گرم است.
در مقابل، «نوریان» یا اهالی نور، کسانی هستند که با نور معرفت، عشق و صفات الهی روشن شدهاند. آنها نیز به طور فطری جویای همنشینی با یکدیگرند. طالب و خواهان کسانی هستند که از جنس خودشان باشند تا در کنار هم رشد کنند و از نور یکدیگر بهرهمند شوند. این بیت هشداری است برای سالک که مراقب اطرافیان و تمایلات خود باشد، زیرا همنشینان ما آینهی ماهیت درونی ما هستند.
- ناریان
- اهل آتش، منسوب به «نار» (آتش)؛ کنایه از دوزخیان یا کسانی که صفات نفسانی و شیطانی دارند.
- جاذب
- جذبکننده، کِشنده به سوی خود.
- نوریان
- اهل نور، منسوب به «نور»؛ کنایه از بهشتیان یا کسانی که صفات الهی و روحانی دارند.
- طالب
- خواهنده، جوینده، خواستار.
- مَر
- حرفی که در فارسی قدیم پیش از مفعول میآمده و امروزه کاربرد ندارد. «مر ... را» معادل «را»ی مفعولی است.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.