قرائت› دفتر ۲› بخش ۲۲ - به راه کردن شاه یکی را از آن دو غلام و ازین دیگر پرسیدن› بیت ۸۸۸
M2:888 — گفت اکنون عیبهای او بگو / آنچنان که گفت او از عیب تو
M2:888
شرح و معنا · به زبانِ تو — AI
پادشاه به غلام دوم دستور میدهد که در مقابل بدگویی غلام اول، او نیز عیبهای رفیقش را فاش کند.
این بیت نقطه اوج آزمون پادشاه است. پس از آنکه غلام اول به تفصیل از عیبهای دوستش گفت و غلام دوم در پاسخ، به جای بدگویی، به خودشناسی و ستایش پادشاه پرداخت، شاه دوباره او را تحت فشار قرار میدهد. این فرمانِ «اکنون عیبهای او بگو» یک دام اخلاقی است.
شاه میخواهد ببیند آیا این غلام نیکسیرت، تحت فشار و با توجیه «مقابله به مثل»، حاضر میشود از اصول اخلاقی خود دست بکشد و مانند دیگران وارد بازی غیبت و عیبجویی شود یا نه. در واقع، این بیت درخواستِ یک معامله نیست، بلکه سنجشِ پایداریِ شخصیت و عمقِ فضیلتِ غلام است. پاسخ او در ابیات بعدی، که عیبهای دوستش را «مهر و وفا و مردمی» برمیشمرد، نشان میدهد که او در این آزمون پیروز میشود و به جای انتقام، راه بخشندگی و بزرگواری را انتخاب میکند.
گفتگو — دربارهٔ این بیت بپرس — پاسخ از دل مثنوی، با ارجاع به ابیات
گفتگوی تو تا وقتی عمومیاش نکنی، فقط روی همین دستگاه میماند.
پرسشهای خوانندگان0
هنوز پرسشی بهاشتراک گذاشته نشده — اولین نفر باش.